Медот долго време се смета за народен лек и поздрава алтернатива на белиот шеќер, но научните студии сè повеќе потврдуваат дека неговата улога во исхраната оди подалеку од онаа на едноставен засладувач.
Иако е претежно шеќери, фруктоза и гликоза, неговата комплексна структура, која вклучува органски киселини, ензими, витамини, минерали и бројни биоактивни супстанции, го става во посебна категорија. Најновите истражувања откриваат дека умерената консумација, особено на одредени видови мед, може да има изненадувачки позитивни ефекти врз целокупното здравје.
Не е целиот мед ист: Клучната разлика помеѓу суров и преработен
Кога зборуваме за мед, клучно е да се разбере дека производот што се наоѓа во проѕирна, течна форма во супермаркетите честопати не е ист како оној во неговата оригинална форма. Повеќето комерцијално достапни медови поминуваат низ процес на пастеризација, односно загревање на температури од околу 70 степени Целзиусови. Овој процес ги уништува потенцијалните бактерии, ја забавува кристализацијата и му дава на производот јасен, униформен изглед. Сепак, високата температура истовремено уништува голем дел од корисните состојки: природни ензими, витамини и минерали кои му даваат на медот лековити својства.
Од друга страна, суровиот мед е непастеризиран и нефилтриран. Не се загрева над 35 степени, што е приближно нормална температура во кошницата. Затоа, ги задржува сите свои хранливи вредности, вклучувајќи ги и важните компоненти како што се поленот од пчели и прополисот, кои се отстрануваат за време на фината филтрација на преработениот мед. Суровиот мед често е заматен, покремаст по текстура и кристализира побрзо, што е природен процес кој не влијае на неговиот квалитет. Овие зачувани хранливи материи се причината зошто научните студии честопати му припишуваат поголеми здравствени придобивки на суровиот мед.
Неочекуван сојузник за здравјето на срцето
Едно од најзначајните откритија доаѓа од обемна систематска анализа на осумнаесет клинички испитувања од Универзитетот во Торонто, во кои беа вклучени повеќе од илјада испитаници. Резултатите покажаа дека умерената консумација на мед може да има поволен ефект врз кардиометаболичкото здравје. Поточно, дневниот внес од околу 40 грама мед, што одговара на две супени лажици, во текот на осум недели доведе до намалување на нивото на вкупниот холестерол, „лошиот“ LDL холестерол и триглицеридите. Во исто време, беше забележано зголемување на нивото на „добриот“ HDL холестерол, кој ги штити крвните садови. Истражувачите нагласија дека перформансите не беа еднакви за сите видови мед. Најдобри резултати покажаа монофлоралните медови, како што се медот од багрем и детелина, како и суровиот, непреработен мед.
Парадоксот на шеќерот и неговото влијание врз гликозата
Најголемиот парадокс поврзан со медот е неговиот ефект врз нивото на шеќер во крвта. Иако се состои од приближно 80 проценти шеќер, клиничките испитувања покажаа дека неговата консумација може да доведе до намалување на нивото на гликоза во крвта на гладно. Објаснувањето лежи во неговиот уникатен состав. Околу 15 проценти од шеќерот во медот се состои од таканаречени ретки шеќери, како што е изомалтулозата, кои имаат помал гликемиски индекс и покажаа корисни ефекти врз метаболизмот, вклучително и подобрување на одговорот на гликозата и намалување на инсулинската резистенција. Се верува дека антиоксидансите и антиинфламаторните својства на медот исто така придонесуваат за овие позитивни ефекти. Сепак, луѓето со дијабетес треба да бидат внимателни. Иако медот може да има подобар ефект од обичниот шеќер, сепак може да ги зголеми нивоата на гликоза, па затоа е потребно да се следат индивидуалните реакции.
Повеќе од засладувач – влијание врз мозокот и расположението
Корисните ефекти на медот се протегаат и на невролошкото здравје. Истражувањата сугерираат дека медот делува како „засилувач“ за мозокот, главно благодарение на неговото богатство со полифеноли. Овие моќни антиоксиданси ги штитат мозочните клетки од оксидативен стрес, процес поврзан со когнитивниот пад и развојот на невродегенеративни заболувања. Студиите спроведени на животни, но и на луѓе, покажаа дека редовната консумација на мед може да ја подобри краткорочната и долгорочната меморија. Покрај тоа, медот покажува антистресни својства. Се смета дека помага во регулирањето на хипоталамо-хипофизно-надбубрежната оска, клучен систем за одговор на стрес, и ги намалува нивоата на хормони на стрес, како што е кортикостеронот.
Многу традиционални примени на медот денес имаат научна потврда. Светската здравствена организација го препорачува како ефикасно средство за ублажување на кашлица кај деца над една година, а студиите покажаа дека доза мед пред спиење може да го намали производството на слуз и да ја смири иритацијата исто толку ефикасно како некои комерцијални сирупи. Важно е да се повтори дека медот не треба да се дава на деца под една година поради ризикот од ботулизам. Неговите антибактериски и антиинфламаторни својства го прават одлична алатка за заздравување на рани. Создава неповолна средина за бактерии, помага во чистењето на раната и го поттикнува закрепнувањето на ткивото. Конечно, суровиот мед делува како пребиотик, хранејќи ги добрите бактерии во цревата и на тој начин придонесувајќи за здравјето на дигестивниот систем и зајакнување на имунитетот.
