На работа понекогаш не пука од големи расправии, туку од една реченица кажана во погрешен момент. Во канцеларија, во продавница, во редакција, во магацин, во фирма со петмина или во корпорација со петстотини луѓе, односите меѓу колегите често се држат на тенка жица. Едно „ајде бе, што ти е“, едно „тоа не е моја работа“, едно потценувачко превртување со очи и атмосферата веќе не е иста.
Колегата не мора да ви биде пријател. Не мора да пиете кафе по работа, ниту да си раскажувате семејни приказни. Но, мора да соработувате. Тука е разликата. Работното место не бара љубов, туку коректност. А коректноста најчесто се гледа токму во зборовите што човек избира да ги премолчи.
Првата реченица што лесно прави штета е: „Тоа не е моја работа“. Формално, можеби е точно. Можеби навистина не е ваша задача. Но начинот на кој ќе го кажете тоа може да ве претвори во човек што не сака да помогне. Наместо ладно одбивање, многу подобро звучи: „Не сум најсоодветен за ова, ама можам да ти кажам кај кого да се обратиш“. Разликата е мала во зборови, голема во впечаток.
Втората е: „Јас така отсекогаш работам“. Оваа реченица звучи како ѕид. Нема простор за нов предлог, нема простор за промена, нема простор за тим. На работно место, особено таму каде што работата се менува од ден на ден, тврдоглавоста често се продава како искуство. А не е секогаш искуство. Понекогаш е само навика што одамна требало да се преиспита.
Трета опасна реченица е: „Ти не разбираш“. Тоа е реченица што веднаш ја спушта другата страна под вас. Може колегата навистина да не ја разбрал задачата, процедурата или контекстот. Но ако му кажете така, разговорот веќе станува личен. Подобро е да се каже: „Мислам дека не се разбравме околу ова“. Помеко е, но не е слабо. Напротив, попаметно е.
Четвртата е класика: „Тоа е глупост“. Можеби идејата навистина не држи вода. Можеби е лоша, скапа, ризична, неприменлива. Но во работна средина идеите ретко треба да се удираат со чекан. Понекогаш доволно е да се каже: „Не сум сигурен дека ова ќе функционира, еве зошто“. Така се отвора разговор, наместо да се затвори човек.
Петта реченица што труе односи е: „Јас не сум виновен“. Обично се кажува брзо, нервозно, како одбрана. Но во тимска работа, постојаното бегање од одговорност изгледа лошо дури и кога човек е во право. Подобро е прво да се расчисти што се случило, па потоа кој што направил. Работата не е судница, барем не би требало да биде.
Шестата е: „Тоа ти е лесно“. Ова особено нервира. Нема ништо полошо од тоа некој од страна да ви ја мери тежината на работата. За некого е лесно да зборува пред луѓе, за друг е кошмар. За некого е лесно да среди табела, за друг тоа е два часа мака. Кога некому ќе му кажете дека нешто му е лесно, најчесто не го охрабрувате. Го омаловажувате.
Седмата реченица е: „Шефот рече така“. Понекогаш мора да се пренесе одлука. Но оваа формула често се користи како штит, без објаснување и без простор за разговор. Во колективи каде што сè се сведува на „така рекоа од горе“, луѓето брзо престануваат да размислуваат и почнуваат само да извршуваат. А тоа ја убива иницијативата.
Осмата е: „Јас ти кажав“. Точно, можеби сте кажале. Можеби сте предупредиле. Можеби сте биле во право од почеток. Но оваа реченица ретко помага. Таа најчесто служи за лична победа во момент кога веќе има проблем. А кога има проблем, најмалку треба триумфирање. Треба решение. Егото може да почека.
Деветтата е: „Не ме интересира“. Тоа е можеби најгрубиот начин да се исечe разговор. На работа не мора сè да ве интересира лично, но ако нешто влијае врз тимот, клиентите, роковите или атмосферата, тогаш мора барем да го сослушате. Понекогаш човек не бара да му ја решите работата. Бара да не го третирате како товар.
Десеттата реченица е навидум невина: „Смири се“. Ретко кој се смирил затоа што некој му рекол да се смири. Напротив, ова често делува како бензин на оган. Особено ако колегата е под притисок, има рок, направил грешка или добил критика. Наместо тоа, многу подобро е: „Ајде да видиме што можеме да направиме“. Кратко, човечки, без надменост.
Познавачи на работната комуникација често велат дека најголем дел од конфликтите не почнуваат од суштината, туку од тонот. Не од тоа што било кажано, туку како било кажано. И тука нема голема филозофија. Една иста порака може да звучи како напад, а може да звучи како помош.
На крајот на краиштата, никој не очекува од работното место да биде совршено средена дневна соба. Ќе има нервоза, кратки рокови, луѓе што доцнат, луѓе што префрлаат вина, шефови што менуваат одлуки во последен момент. Ќе има и денови кога сите се на раб.
Но баш тогаш се гледа кој знае да работи со луѓе. Не само со документи, бројки, машини или клиенти. Со луѓе. А тоа, сакале или не, почнува од најобичната реченица кажана на колега преку биро.
Б.З.М.
