Кафето одамна престана да биде само кафе. Денес, тоа е навика, пауза, бегство од секојдневието и можеби последниот мал „луксуз“ што луѓето не сакаат да си го одземат. И токму затоа, иако цените растат речиси насекаде, кафулињата во Македонија и понатаму остануваат полни.
Во центарот на Скопје, но и во другите градови, речиси е невозможно да се најде слободна маса во популарните локали за време на викенд. Кафе кое пред неколку години чинеше 60 или 70 денари, денес на многу места надминува 100, а некаде достигнува и 150 денари. Сепак, навиката не се менува.
И тука се поставува прашањето што многумина си го поставуваат: Ако сите се жалат дека нема пари, како кафулињата се полни?
Економистите велат дека одговорот не е толку едноставен. Во време кога трошоците за живот постојано растат, луѓето често не се откажуваат од малите задоволства, затоа што токму тие им создаваат чувство дека животот сè уште има некаква нормалност. Наместо големи патувања, скапи купувања или луксуз, многумина избираат барем да го задржат ритуалот на кафе со пријатели, ручек со колеги или вечерен пијалак.
„Ќе скратам нешто друго, ама кафето не“, е реченица што сè почесто може да се слушне меѓу граѓаните.
Од друга страна, угостителите велат дека и тие се под притисок. Кириите растат, струјата е поскапа, платите на вработените мора да се зголемуваат, а цените на храната и пијалаците речиси секој месец се менуваат. Според нив, дел од поскапувањата се неизбежни ако сакаат да опстанат.
Но она што е интересно е што Македонија, и покрај економските проблеми, и понатаму има силна култура на излегување. Кафулињата и рестораните не се само место за трошење пари – тие се место за дружење, разговори, деловни средби и бегство од стресот. Во земја каде што многу луѓе живеат под постојан финансиски притисок, токму тие неколку часа во кафуле стануваат дел од психолошкиот баланс.
Социјалните мрежи дополнително ја засилуваат таа навика. Денес излегувањето не е само приватен момент, туку и дел од дигиталниот живот. Фотографија од кафе, коктел или ручек одамна стана секојдневна содржина на Instagram и TikTok. За дел од младите, кафулето е продолжение на социјалниот живот, а не само место каде се пие кафе.
Финансиските аналитичари предупредуваат дека тука се создава и друг феномен – луѓето сè повеќе трошат за да го задржат чувството на нормален живот, дури и кога реално имаат помалку простор во буџетот. Дел плаќаат со картички, дел со одложени плаќања, а дел едноставно не размислуваат премногу за долгорочната слика.
„Во време на криза, луѓето често се откажуваат од големите работи, но ги задржуваат малите навики што им носат чувство на удобност“, објаснуваат експертите.
И можеби токму тука лежи одговорот. Кафето од 120 денари не е само кафе. Тоа е навика што луѓето не сакаат да ја изгубат. Симбол дека, и покрај сè, животот продолжува барем некако нормално.
А додека цените растат, а кафулињата остануваат полни, Македонија продолжува да живее во таа чудна комбинација на финансиски притисок и потреба барем на кратко да се заборават проблемите – со едно кафе, добро друштво и неколку часа чувство дека сè е во ред.
С.Б.
