Во теорија, жените се покажуваат како подобри шефови. Во пракса, нивните фирми почесто пропаѓаат. Контрадикција што на прв поглед не држи вода, ама бројките ја повторуваат истата приказна.
Во канцеларија, жената раководител почесто слуша, ретко вика, и многу поретко носи одлуки „на сила“. Тимовите под нивно водство знаат да бидат постабилни, со помалку конфликти и помал одлив на вработени. Луѓето остануваат. Атмосферата е помирна. Работата оди.
Ама бизнисот не живее од атмосфера.
Таму почнува проблемот.
Анализите покажуваат дека жените менаџери имаат поизразена претпазливост. Поретки се ризичните потези, внимателно се избира секој чекор, а инвестициите се носат со многу повеќе размислување. На краток рок, тоа изгледа како зрел пристап. На долг рок, знае да биде кочница.
Пазарот не чека никого.
„Кога ќе дојде момент за агресивен раст, за влез во нов сегмент или за голема инвестиција, често се губи чекорот“, велат познавачи на бизнис климата. Не затоа што нема знаење. Туку затоа што постои страв од грешка.
И тоа е клучната разлика.
Мажите во бизнис почесто играат на сè или ништо. Ќе ризикуваат, ќе изгубат, па ќе почнат одново. Жените, пак, почесто градат стабилно, но побавно. И кога ќе дојде удар од пазарот, нема многу простор за маневар.
Но приказната не е толку едноставна.
Постојат и други фактори што ретко се кажуваат гласно.
Жените во бизнис почесто стартуваат со помал капитал. Позајмуваат помалку. Помалку инвеститори им веруваат. Банкарите се порезервирани. Тоа не е теорија, тоа е реалност што ја потврдуваат бројни извештаи.
И тука се крши балансот.
Кога почнуваш со помал буџет, секоја грешка боли повеќе. Кога немаш силна финансиска подлога, еден лош месец може да биде кобен. А бизнис без резерви е како кола без кочници – не знаеш кога ќе излезе од контрола.
Има и уште нешто.
Жените често носат двојна улога. Работа и дом. Бизнис и семејство. Дури и кога фирмата расте, товарот не се намалува. Напротив. Се зголемува.
„Постојано си растргнат помеѓу две фронтови“, велат анализи на претприемништво. И тоа влијае. На одлуките. На енергијата. На издржливоста.
А бизнисот знае да биде суров. Не прашува дали имаш време, дали си уморен, дали можеш. Само бара резултат.
И затоа, кога ќе се спојат сите овие фактори – претпазливост, помал капитал, ограничен пристап до финансирање и личен товар – се добива слика што ја гледаме: подобро управување, но пократок животен век на фирмата.
Сепак, има и спротивни примери.
Компании водени од жени кои растат стабилно, без спектакуларни скокови, но и без драматични падови. Бавно, ама сигурно. Таквите бизниси ретко се на насловни страници, но често преживуваат подолго од „храбрите“ проекти што експлодираат и исчезнуваат.
Па што е подобро? Брз успех со ризик или бавен раст со сигурност?
Одговорот не е ист за сите.
Она што е сигурно е дека проблемот не лежи во способноста. Жените покажуваат дека знаат да водат. Често и подобро. Но системот во кој работат не им оди во прилог.
И додека не се израмнат условите – пристапот до капитал, довербата од инвеститори, па и општествените очекувања – оваа контрадикција ќе остане.
Б.З.М.
