Тековниот конфликт на Блискиот Исток ја зацврстува доминацијата на американскиот долар во глобалната трговија, според една мерка за активност на меѓубанкарскиот девизен пазар.
Уделот на доларот во меѓународните трансакции се искачи на рекордни 51,1% во март, во споредба со 49,2% еден месец претходно, според најновите податоци собрани од глобалната услуга за финансиски пораки „Swift“, или Друштвото за светски меѓубанкарски финансиски телекомуникации.
Тоа е највисокиот удел од 2023-та година, кога конзорциумот со седиште во Белгија го ревидираше начинот на кој собира податоци за трансакциите.
Главните светски банки го користат „Swift“ за меѓусебна комуникација и олеснување на меѓубанкарските девизни трансакции. По главната резервна валута во светот следува еврото, кое има околу 21% удел преку „Swift“, по што следат фунтата, јенот, кинескиот јуан и канадскиот долар.
„Слабоста на доларот во текот на изминатата година не се претвори во јасен пад на неговата улога како резервна или основна валута за пазарите на капитал“, се вели во истражувањето на „JPMorgan“ предводено од Џојс Чен.
Индексот на доларот падна за 8% во 2025-та година на најниско ниво за четири години. Од почетокот на војната на Блискиот Исток кон крајот на февруари, тој порасна за околу 0,9%.
Трговијата со валути беше исклучително нестабилна минатиот месец откако САД и Израел започнаа напади врз Иран, што доведе до глобална распродажба на ризични средства, пораст на цените на нафтата и побарувачка за доларот како безбедно засолниште.
Нафтата на светските пазари најчесто се цени во долари. Затоа, како што растат цените на енергијата, побарувачката за трансакции во долари може да се зголеми.
Мерката за очекуваната нестабилност на доларот во текот на следниот месец се искачи на 10-месечен максимум во март, иако нестабилноста оттогаш се намали бидејќи инвеститорите се фокусираат на изгледите за прекин на огнот меѓу САД и Иран. Доларот веќе е намален за околу 1,4% во април.
„Пазарите се многу оптимисти во врска со желбата на американскиот претседател Доналд Трамп да ја заврши војната со Иран. Инвеститорите се вратија на удобноста на прогнозите за заработка, поттикот од капиталните трошоци поврзани со вештачката интелигенција и американскиот потрошувач, кој досега го трпеше товарот од повисоките цени на горивата“, рече Мајкл Бол, макростратег во „Markets Live“.
Инвеститорите внимателно ја следат меѓународната употреба на доларот и привлечноста на американските средства пошироко откако Трамп ги откри широките тарифи на почетокот на минатата година.
„Гледаме поширок тренд кон диверзификација, а не целосна дедоларизација, а податоците не покажуваат широко распространета дедоларизација“, велат од „JPMorgan“.
Податоците на „Swift“ не го опфаќаат целиот пазар на девизи, кој има промет од 9,5 трилиони долари дневно. На пример, во 2022-ра година, системот им ги исклучи услугите на неколку големи руски банки по инвазијата на Украина. Иако ја мери трговската активност по валута, бројките не ја откриваат основната насока на тековите меѓу банките. Околу 13,4 милијарди трговски инструкции беа испратени преку „Swift“ во 2024-та година, според најновиот годишен преглед објавен минатата година, во споредба со 11,9 милијарди претходната година.
Кина има свој прекуграничен меѓубанкарски систем за плаќања, наречен „CIPS“, кој вклучува алатки за пораки слични на „Swift“. Неговото усвојување меѓу глобалните банки е нерамномерно од 2015-та година.
Во меѓувреме, уделот на јуанот во активноста на „Swift“ се зголеми на 3,1% во март, иако тоа беше под историскиот врв на валутата забележан во 2024-та година.
