Глобалните трошоци за одбрана се очекува да пораснат на 2,89 трилиони долари во 2025-та година, 11-та година по ред на раст, според новите податоци од Стокхолмскиот меѓународен институт за истражување на мирот (SIPRI).
Зголемувањето од 2,9 проценти за годината е значително помало од растот од 9,7 проценти во 2024-та година, при што забавувањето во голема мера е предизвикано од падот на воените трошоци на САД, покажаа податоците.
Минатогодишните трошоци за одбрана беа еквивалентни на 2,5 проценти од глобалниот бруто домашен производ (БДП), највисоко од 2009-та година.
„Со оглед на обемот на сегашните кризи, како и долгорочните цели за воени трошоци на многу земји, овој раст веројатно ќе продолжи во 2026-та година и понатаму“, рече Сјао Лианг, истражувач во Програмата за воени трошоци и производство на оружје во „SIPRI“.
Главниот двигател на глобалното зголемување на воените трошоци во 2025-та година е Европа, каде што се очекува трошоците за одбрана да пораснат за 14% на 864 милијарди долари. Трошоците на Русија и Украина продолжија да растат во четвртата година од конфликтот. Во исто време, тековните напори за вооружување од страна на европските членки на НАТО доведоа до најостр годишен раст на трошоците во Централна и Западна Европа од крајот на Студената војна.
Трите најголеми трошачи се САД, Кина и Русија, кои заедно трошат 1,48 трилиони долари, или 51% од вкупниот износ, според податоците.
Со 954 милијарди долари, воените трошоци на САД се намалени за 7,5% во 2025-та година во однос на 2024-та година. Намалувањето во голема мера се должи на тоа што не е одобрена нова воена помош за Украина за годината. Сепак, Вашингтон ги зголемува инвестициите и во нуклеарни и во конвенционални воени капацитети.
Кина, од своја страна, ги зголеми своите трошоци за одбрана за 7,4% на 336 милијарди долари, што е нејзино 31-во последователно годишно зголемување. Досега, сузбивањето на воената корупција од страна на земјата не изгледа дека ги ограничува трошоците, соопшти „SIPRI“. За регионот Азија-Океанија, воените трошоци изнесуваа вкупно 681 милијарда долари, што е зголемување од 8,1% на годишно ниво и највисоко од најмалку 2009-та година.
Воените трошоци на Русија се зголемија за 5,9% во 2025-та година на 190 милијарди долари, или 7,5% од БДП. Украина, седмиот најголем трошач во 2025-та година, ги зголеми своите трошоци за 20% на 84,1 милијарда долари, или 40% од БДП.
„Во 2025-та година, воените трошоци како дел од владините трошоци достигнаа највисоко ниво досега забележано и во Русија и во Украина. Нивните трошоци веројатно ќе продолжат да растат во 2026 година ако војната продолжи, со зголемување на приходите од нафта од Русија и очекување на голем заем од Европската Унија“, рече Лоренцо Скаразато, истражувач во Програмата за воени трошоци и производство на оружје на „SIPRI“.
Што се однесува до 29-те европски членки на НАТО, тие потрошиле вкупно 559 милијарди долари за одбрана во 2025-та година, а 22 од нив имале воени трошоци од најмалку 2,0% од БДП, според методологијата на „SIPRI“. Германија има најголеми трошоци за одбрана во Европа, рангирајќи се на четвртото место со 114 милијарди долари, што е зголемување од 24% во однос на претходната година. Воениот товар на Германија го надмина прагот од 2,0% за прв пат од 1990-та година, достигнувајќи 2,3% од БДП во 2025-та година. Воените трошоци на Шпанија се зголемија за 50% на 40,2 милијарди долари, што исто така ги доведе над 2,0% од БДП за прв пат од 1994-та година.
„Во 2025-та година, воените трошоци на европските членки на НАТО се зголемија побрзо од кога било досега од 1953-та година, што го одразува континуираниот стремеж кон европска самодоверба, заедно со растечкиот притисок од Соединетите Американски Држави за поголема распределба на товарот во рамките на алијансата“, рече Жаде Гиберто Рикард, истражувач во Програмата за воени трошоци и производство на оружје на „SIPRI“.
Таа, исто така, предупреди дека постои ризик „границите помеѓу воените и другите трошоци за „одбрана и безбедност“ да се заматат, намалувајќи ја транспарентноста и дополнително комплицирајќи ја проценката на воените капацитети“.
И покрај растечките конфликти на Блискиот Исток, се очекува трошоците за одбрана во регионот да се зголемат за само 0,1% во 2025-та година во однос на претходната година на 218 милијарди долари.
Израел ги намалува своите трошоци за 4,9% на 48,3 милијарди долари, што е одраз на намалување на интензитетот на војната во Газа по прекинот на огнот со Хамас. Сепак, трошоците на земјата остануваат 97% над нивоата од 2022-ра година.
Во Иран, трошоците ќе се намалат втора година по ред во 2025-та година, за 5,6% на 7,4 милијарди долари.
