Огласите за работа стојат со недели, понекогаш и со месеци. Понудата не е мала: 900, 1.000, па и над 1.000 евра месечно. Сепак, кандидатите ретко се јавуваат. А кога ќе се јават, често си заминуваат уште по првиот ден. Не затоа што платата не е доволна, туку затоа што работата – не се трпи.
Најголемиот апсурд денес не е што нема работа. Туку што има работа што никој не ја сака.
Градежништвото е прво на листата. Мајстори, армирачи, фасадери, електричари. Платите одамна ја поминаа психолошката граница од 1.000 евра. Некои добиваат и многу повеќе, особено ако работат на терен или во странство. Но денот почнува рано, завршува доцна, а телото страда. Жештина, студ, прашина, ризик.
„Не е секој за ова“, велат познавачи на пазарот на труд.
Слична слика и во угостителството. Готвачи, келнери, пица-мајстори. Во шпиц сезона, заработката може да биде сериозна. Но смените се долги, викендите работни, празниците исто. Кога другите седат на маса, тие трчаат меѓу масите. И не секој сака таков ритам, без разлика на парите.
Возачите на камиони и доставувачите исто така се барани како никогаш досега. Платите често надминуваат 1.000 евра, особено за меѓународен транспорт. Но тоа значи денови на пат, отсуство од дома, спиење во кабина.
„Парите се тука, ама животот ти бега“, коментираат луѓе од браншата.
Фабриките нудат стабилни примања, редовна плата, бонуси. Но работата на лента, во смени, со повторливи движења не е привлечна за младите. Едноставно, не ја гледаат како иднина. Повеќе како привремено решение. И тоа ако мора.
Во меѓувреме, се отвора уште една линија на поделба. Не е веќе само прашање на плата. Туку на квалитет на живот.
Младите се поизбирливи. Бараат работа од дома, флексибилно време, помалку физички напор. Ако не го добијат тоа, не се двоумат туку веднаш заминуваат. Или одбиваат.
Некои чекаат „подобра прилика“, други пробуваат онлајн бизниси, трети едноставно не прифаќаат работа што ја доживуваат како премногу тешка.
Работодавачите, од друга страна, не кријат нервоза.
„Нудиме плата што пред пет години беше незамислива, а нема кој да дојде“, велат. Дел од нив веќе се вртат кон увоз на работна сила. Работници од Азија, од регионот, од каде било – само да има кој да работи.
Аналитичарите предупредуваат дека станува збор за подлабок проблем. Не е само пазарот. Туку и очекувањата. Генерациите се менуваат, вредностите исто така. Физичката работа веќе не се гледа како стабилна кариера, туку како нешто што треба да се избегне ако има друга опција.
И тука доаѓаме до парадоксот. Имаш плата од 1.000 евра. Имаш сигурна работа. Имаш потреба од работници. А сепак е празно.
Некои ќе кажат дека луѓето не сакаат да работат. Други дека условите не се човечки. Вистината, веројатно, е некаде помеѓу.
Но едно е сигурно: пазарот се смени. И веќе не игра само на карта на плата.
Работата што бара многу, а дава „само“ пари – сè потешко наоѓа човек за да ја работи.
Б.З.М.
