Пензијата стигнува секој месец, но некаде трае подолго, а некаде исчезнува за неколку дена. Истата држава, истиот систем, а сосема различен живот. Разликата не е само во висината на пензијата. Туку во тоа каде живееш.
Во Скопје, на пример, пензионер може да има пристап до болници, аптеки, јавен превоз, културен живот. Но цената за тоа е висока. Сметките, храната, кириите за оние што немаат сопствен стан. Пазарот е скап, а пензијата иста како во градови каде што животот чини речиси двојно помалку.
Во внатрешноста приказната е поинаква. Во градови како Прилеп, Велес или Штип, трошоците се пониски. Пазарите се поевтини, комуналиите поподносливи. Таму пензијата „дише“. Може да се испланира месецот. Може да се остави нешто и на страна. Но, нешто друго недостига.
Здравството.
Аналитичари велат дека најголемиот проблем за пензионерите надвор од главниот град не е храната, туку пристапот до лекар. Специјалистите се ретки, термините се чекаат, а за посериозни интервенции повторно – Скопје. И тука доаѓа парадоксот. Во градовите каде што животот е поевтин, здравјето може да стане поскапо.
Во источниот дел на земјата, некои пензионери буквално патуваат со часови за преглед. Автобусите не се редовни, а приватниот превоз е дополнителен трошок. За човек со хронична болест, тоа не е мала работа. Тоа е секојдневие.
Од друга страна, има места каде што животот за пензионерите изгледа речиси мирно. Помали општини, села блиску до градови, каде што има и природа и пристап до основни услуги. Таму времето тече побавно. Луѓето се познаваат, се помагаат. Не е идеално, но има некаква рамнотежа.
Експертите посочуваат дека квалитетот на животот на пензионерите во Македонија не се мери само со парите. Се мери со тоа дали можеш да излезеш без да мислиш колку ќе потрошиш. Дали имаш каде да прошеташ. Дали имаш лекар на дофат. И дали имаш некого со кого ќе испиеш кафе.
Во туристичките места, пак, сликата е двосмислена. На пример, во Охрид или во Дојран, пензионерите можат да уживаат во мир и природа. Но цените во сезона растат. И тоа не малку. Локалните жители често велат дека летото е најтешко за нив, не за туристите.
Планинските региони нудат тишина, чист воздух и евтин живот. Но изолацијата е реална. Зимите се долги, а инфраструктурата слаба. За некој тоа е рај. За друг – осаменост.
И тука доаѓа вистинската линија на поделба.
Не е прашање само дали живееш во град или во село. Туку дали имаш пристап до основни услуги без да се исцрпиш. Дали можеш да ги покриеш трошоците без да се откажеш од нешто основно. И дали имаш чувство дека животот не ти се сведува само на чекање на следната пензија.
Познавачи на состојбите велат дека најдобрата комбинација за пензионер во Македонија е место блиску до поголем град, но доволно далеку за да не ги плаќа неговите цени. Таму каде што има автобус, амбуланта, пазар. И малку мир.
Најлошата? Таму каде што си далеку од сè. Или пак во центарот, каде што си блиску до сè, ама не можеш да си дозволиш ништо.
На крајот на краиштата, бројките не ја раскажуваат целата приказна. Две пензии со иста вредност можат да значат сосема различен живот. Едната со кафе на клупа и мирен сон. Другата со пресметки до последен денар.
Б.З.М.
