Светот веќе се дедоларизираше благодарение на зголемените тензии меѓу Истокот и Западот и одлуката на САД да го вооружат доларот во 2022 година со запленување на резервите на руската централна банка.
Трамп отиде чекор понатаму, а еден од исходите од војната во Иран ќе биде забрзување на дедоларизацијата, посилен поттик за развој на обновливи извори на енергија и намалување на уделот на доларите во девизните резерви. Тоа е совршена приказна за системот на петродоларот, велат аналитичарите на Дојче Банк во извештај од 24 март.
Енергетската криза која се развива нема да биде толку лоша како онаа со која се соочи Европа во 2022 година, велат експертите, делумно благодарение на резервите на зелена енергија што се создадоа во текот на изминатите четири години.
Затворање на Ормутскиот теснец
На 25 март, Шпанија за прв пат ја снабдуваше целата земја со електрична енергија користејќи исклучиво обновливи извори на енергија – историска пресвртница.
Затворањето на Ормутскиот теснец им покажа на сите колку се ранливи на увозот на енергија, според новиот извештај на „Амбер“.
Околу три четвртини од светскиот увоз на фосилни горива за напојување на нивните економии троши најмалку 3% од БДП, благодарение на падот на цените на сончевата енергија и истовремената револуција на батериите. Сè што недостасува сега е развојот на батерии на мрежно ниво кои можат да траат осум часа за да се заврши зелената револуција. Во исто време, транзицијата кон електрични возила е во полн ек, што на крајот ќе ја намали побарувачката за нафта. Како што се одвива овој процес и побарувачката за нафта и гас се намалува, тоа дополнително ќе ја поткопа потребата од долари.
„Светот што станува посамостоен во одбраната и енергијата би бил и свет со помалку резерви на американски долари. Огромното стратешко значење на Блискиот Исток за улогата на доларот како светска резервна валута не треба да се потценува. Сегашниот конфликт би можел да биде совршена бура за петродоларот“, рече „Дојче банк“ во новиот извештај во кој ја нарече војната во Иран „совршена бура“ за петродоларот.
Регионот на Персискиот Залив извезува нафта и за неа се плаќа во долари. Потоа ги реинвестира тие долари во американски хартии од вредност и на тој начин претставува клучен двигател и на американската економија и, пошироко, на остатокот од светот. Аналитичар на Дојче Банк предупредува дека ако тие врски се тестираат сега со блокирање на тековите во тој систем, тоа би можело да има „значајни ефекти врз употребата на доларот во глобалната трговија и штедење, како и врз неговата улога како светска резервна валута“.
Уништување на брендот Vision
Одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп да војува со Иран и да го дестабилизира целиот регион предизвика незадоволство кај другите земји од Персискиот Залив. Благодарение на трговијата со долари и нафта, тие изградија слика за стабилност и просперитет преку нивните економски програми „Vision“, со цел да ја намалат зависноста од јаглеводороди. Америка требаше да биде нивниот клучен сојузник во тој процес, но Трамп започна голема војна во нивниот двор и го оштети брендот Vision на кој работеа со години.
Една од последиците од потегот на Иран ќе биде тоа што сите земји во регионот ќе се стремат кон поголема самоодржливост во одбраната и енергијата, што дополнително ќе ја намали глобалната побарувачка за доларски резерви.
Извештајот дополнително ги анализира пукнатините во постојниот систем кои сега излегуваат на површина.
Постоечки пукнатини: Притисок врз системот постоел дури и пред сегашниот конфликт, што ги одразува структурните промени во глобалната трговија со енергија и регионалната политика.
„Темелите на режимот на петродоларите биле под притисок дури и пред овој конфликт. Веќе постоеле знаци на нестабилност во долгогодишниот договор според кој нафтата од GCC се наплаќа во долари во замена за безбедност: поголемиот дел од нафтата од Блискиот Исток денес се продава на Азија, а не на САД; нафтата под санкции веќе се тргува надвор од доларскиот систем; Саудиска Арабија ја локализира одбраната и експериментира со системи за плаќање кои не се врзани за доларот, заедно со други централни банки на глобалниот југ.“
Ризици предизвикани од конфликти: неодамнешните геополитички тензии открија дополнителни ранливости, особено во однос на безбедносните гаранции и финансиските текови.
„Актуелниот конфликт можеби отвори дополнителни пукнатини, предизвикувајќи го безбедносниот чадор на САД за инфраструктурата во Заливот, поморската безбедност на глобалната трговија со нафта и предизвикувајќи можно осиромашување на резервите на долари во Заливот. Во овој контекст, извештаите дека преминот низ Ормутскиот теснец може да се одобри во замена за плаќања за нафта во јуани треба внимателно да се следат. Конфликтот би можел да го забрза слабеењето на петродоларот и појавата на петројуанот.“
Нови алтернативи за плаќање: новата финансиска инфраструктура го забрзува развојот на системи за плаќање кои не се врзани за доларот.
„mBridge и дигиталните валути се во преден план. Деновите кога единствените достапни мрежи за плаќање беа врзани за доларот се завршени. Дигиталните плаќања и кинескиот CIPS стануваат сè поконкурентни.“
Промена на тековите на трговијата со нафта: структурните промени во побарувачката веќе го променија глобалниот енергетски биланс.
„САД повеќе не се најголемиот купувач на нафта од Блискиот Исток. По револуцијата на шкрилците, Саудиска Арабија продава повеќе од четири пати повеќе нафта на Кина отколку на САД. Дури 85% од суровата нафта од тој регион оди во Азија, што дополнително го дестабилизира системот и ги охрабрува иницијативите за трговија со јуани.“
Напори за локализирање на одбраната: Саудиска Арабија сака да ја намали зависноста од увоз на оружје.
„Во рамките на Визијата 2030, целта е да се зголеми домашниот удел во воените трошоци на 50%.“
Иницијативи за дигитални валути: соработката на централните банки развива алтернативни системи за плаќање.
„Саудиска Арабија се приклучи на проектот mBridge и воспостави линии за размена на валути со Кина. Овој проект користи блокчејн за плаќања со дигитални валути на централната банка и не зависи од доларот или SWIFT.“
Санкции и трговија без долар: веќе значаен дел од трговијата со нафта се одвива надвор од доларот.
„Руската и иранската нафта сè повеќе се продаваат во рубљи, јуани и рупии, со користење на алтернативни системи за плаќање.“
Забрзана транзиција кон зелена енергија: кризата дополнително го забрзува напуштањето на фосилните горива.
Намалувањата на капацитетот на течен природен гас (LNG) во Катар и санкциите за рускиот гас ги оставаат САД како доминантен играч, зголемувајќи го геополитичкиот ризик за другите земји. Зелената транзиција веќе се забрзуваше, но војната дополнително ќе ја охрабри. Според извештајот на EMBER, изворите на чиста енергија би можеле да заменат околу 70% од увозот на фосилни горива.
Технологиите што овозможуваат масовна електрификација би можеле значително да ја намалат зависноста на земјите од увозот на фосилни горива, според Дојче Банк. Аналитичарите проценуваат дека повеќе од три четвртини од глобалната економска активност би можела да се електрифицира со постојните технологии, при што електрификацијата на транспортот игра клучна улога.
