Кинескиот претседател Си Џинпинг со години се подготвува за таква криза. Неговата земја мора да обезбеди свои резерви на енергија, рече Си за време на посетата на едно од огромните нафтени полиња на Кина во 2021-ва година.
Американско-израелската војна против Иран го втурна Блискиот Исток во длабок конфликт, при што Ормускиот теснец – еден од најважните водни патишта во светот за глобална трговија – е блокиран, а клучните енергетски објекти во регионот се нападнати, објавува Гардијан.
Извозот на нафта од Блискиот Исток се намали за 61% во последните недели, според податоците од консултантската компанија Кплер. Тоа ги потресе земјите низ Азија, кои се потпираат на регионот за 59% од своите резерви на сурова нафта до 2025-та година и се принудени да штедат енергија.
Но, Кина, втората по големина економија во светот, се чини дека е во многу поинаква позиција од поголемиот дел од континентот. Неговиот енергетски систем има „значајни тампони“, објасни Михал Мејдан, раководител на енергетските истражувања за Кина во Оксфордскиот институт за енергетски студии, во неодамнешниот извештај – од огромни резерви на нафта и течен природен гас (LNG) до стабилно домашно снабдување, вклучително и преку алтернативни извори на енергија.
Кина, која обично увезува околу половина од своите залихи на сурова нафта од Блискиот Исток, не е толку изложена како другите азиски економии. „Иако има многу висок удел, тој е ограничен во споредба со Јапонија, Индија или Јужна Кореја“, рече Мејдан.
На пример, Јапонија снабдува околу 95% од својот увоз на нафта од регионот. Иран продолжува да ја снабдува Кина со нафта и покрај војната.
Според проценките на „Kpler“, увозот на иранска сурова нафта од Кина малку се намали од 1,57 милиони барели дневно во февруари на 1,47 милиони барели дневно во март. Во меѓувреме, кинеските бродови управувани од државни компании бараат соодветни рути во поширокиот регион. Супертанкерот „Каи Џинг“ беше пренасочен за да подигне саудиска сурова нафта од пристаниште во Црвеното Море претходно овој месец и треба да пристигне во Кина на почетокот на април. И дури и ако Пекинг е принуден да се соочи со криза во снабдувањето, тој тивко успеа да изгради огромни залихи за да ги ублажи ефектите од потенцијален голем шок.
Кина не ја открива големината на своите резерви на нафта, а проценките варираат во голема мера. Но, општо е познато дека земјата има огромни резерви: околу 1,4 милијарди барели. Откако започна војната, Пекинг им нареди на своите рафинерии да го запрат извозот.
Во исто време, кинеската држава се обиде да ја намали својата економска зависност од фосилните горива. Според Меѓународната агенција за енергија (ИЕА), повеќе електрични и хибридни возила се продаваат во Кина секоја година отколку во сите други земји заедно. Во меѓувреме, обновливите извори на енергија (ОИЕ) брзо се проширија во последниве години во Кина, намалувајќи ја зависноста на земјата од фосилни горива. Енергетскиот тинк-тенк „Ember“ проценува дека ветерната, сончевата и хидроелектричната енергија ќе генерираат околу 31% од електричната енергија на Кина до 2024-та година.
Но, колку подолго трае оваа криза, толку посложена и поболна ќе стане. Ниту една земја не е имуна. Ослободувањето на енергетските резерви е „полесно да се каже отколку да се направи“, рече Мејдан.
Механизмот за стратешки резерви на нафта на Кина е тестиран само еднаш, рече тој. „Иако друго, поголемо ослободување на резервите не е невозможно, тоа веројатно би барало продолжен недостиг на снабдување и значителен скок на цените“, додаде Мејдан.
Независните рафинерии на Кина, најголемите увозници на иранска сурова нафта, се најранливи, дури и кога се свртуваат кон Русија. Индустрискиот и хемискиот сектор, кои зависат од течен природен гас (LNG), исто така се соочуваат со можноста за повисоки цени и недостиг на снабдување.
Кина е во подобра позиција од повеќето други земји да се справи со економските опасности што ги претставува војната меѓу САД и Израел против Иран. Но, нејзините енергетски резерви, и покрај визијата на Си, не се целосно во рацете на Пекинг.
Ако неделите се претворат во месеци, а глобалните енергетски пазари продолжат да се колебаат, отпорноста на Кина ќе биде ставена на тест.
