Плаќањето со кредитна картичка често изгледа како најлесното решение. Еден потег со картичката и сметката е платена. Нема вадење кеш, нема чекање кусур. Но зад таа удобност се крие нешто многу поскапо од самата купена стока. Особено кога станува збор за револвинг кредитните картички.
Многумина не ја чувствуваат тежината на долгот веднаш. Првиот месец пристигнува изводот, на него стои минимална сума за плаќање. Изгледа безопасно. Неколку илјади денари. Се плаќаат и приказната продолжува. Но вистинската цена почнува да се открива дури подоцна.
Револвинг картичките функционираат така што банката ви дозволува да отплаќате само мал дел од долгот секој месец. Остатокот останува и на него веднаш почнува да се пресметува камата. И тоа не мала. Во многу случаи таа е меѓу највисоките каматни стапки што може да ги има еден граѓанин.
Звучи едноставно. Но токму тука почнува проблемот.
Кога човек ќе купи нешто за 20.000 или 30.000 денари со револвинг картичка, често мисли дека ќе го врати долгот за неколку месеци. Во реалноста, ако се плаќа само минималната месечна сума, тој долг може да се влече со години. Каматата се натрупува, а главнината речиси и да не се намалува.
Познавачите на банкарските услуги често предупредуваат дека револвинг картичките се меѓу најскапите начини на задолжување. Каматите знаат да надминат и 20 проценти годишно. Тоа значи дека производ што чини 20.000 денари, на крај може да се плати и двојно повеќе ако отплатата се развлекува со години.
Во меѓувреме се случува нешто многу типично. Картичката повторно се користи.
Мал трошок во супермаркет. Неколку сметки. Нов телефон на рати. Се додаваат нови износи на стариот долг. Човекот има чувство дека плаќа редовно секој месец, но износот што го должи не се намалува. Напротив, понекогаш и расте.
Во разговори со банкарски аналитичари се спомнува уште еден интересен психолошки момент. Кога плаќаме со картичка, болката од трошењето е многу помала отколку кога плаќаме со готовина. Парите не ги гледаме. Само го внесуваме ПИН-кодот и продолжуваме понатаму.
Токму затоа, велат познавачите, кредитните картички лесно создаваат навика на трошење што тешко се контролира.
Во Македонија бројот на активни кредитни картички расте со години. Банкарскиот сектор ги промовира како практичен финансиски инструмент. Дел од нив нудат и разни погодности како поени, попусти или можност за плаќање на рати.
Но револвинг моделот останува најризичниот дел од приказната.
Финансиските советници предупредуваат дека картичката не треба да се користи како извор на кредит за долгорочни трошоци. Таа е замислена како краткорочен инструмент. Купување денес, враќање на целиот износ следниот месец. Во спротивно, каматата почнува да работи против корисникот.
Проблемот е што многу граѓани првпат се соочуваат со вакви долгови дури кога веќе е доцна. Кога месечниот извод покажува бројки што изгледаат речиси исто како и пред шест месеци, иако секој месец се плаќаат пари.
Тогаш станува јасно колку скапо може да биде едно навидум едноставно купување.
Затоа финансиските познавачи советуваат неколку едноставни правила. Ако се користи кредитна картичка, долгот да се враќа целосно секој месец. Ако тоа не е можно, подобро е да се размисли за друг тип кредит со пониска камата. И најважно од сè, картичката да не стане продолжение на паричникот.
Затоа што секое плаќање со револвинг кредитна картичка има цена. А таа цена, најчесто, се открива дури по неколку години.
Б.З.М.
