Американскиот претседател Доналд Трамп упати строго предупредување до НАТО, велејќи дека алијансата се соочува со „многу лоша“ иднина ако американските сојузници не помогнат во деблокирањето на Ормутскиот теснец.
Во интервју објавено во неделата, американскиот претседател директно ги повика европските земји да се приклучат на неговите воени напори во Иран и најави дека може да го одложи самитот со кинескиот претседател Си Џинпинг додека не ја добие помошта од Пекинг, пишува Фајненшл тајмс.
Услов за опстанок на алијансата
„Соодветно е оние кои имаат корист од теснецот да помогнат да се осигура дека таму нема да се случи ништо лошо“, рече Трамп, истакнувајќи дека Европа и Кина, за разлика од САД, се многу зависни од нафтата од Заливот.
„Ако нема одговор или ако е негативен, мислам дека тоа ќе биде многу лошо за иднината на НАТО“, додаде тој.
Коментарите на Трамп, дадени во осумминутен телефонски разговор, дојдоа еден ден откако тој ги повика Кина, Франција, Јапонија, Јужна Кореја и Обединетото Кралство да се приклучат на „заеднички напор“ за отворање на клучната точка за испорака низ која минува една петтина од светската нафта.
Иран практично го затвори теснецот откако САД и Израел влегоа во војна пред повеќе од две недели, предизвикувајќи страв од уште еден ценовен шок за глобалната економија. Американските обиди за деблокада беа во голема мера неуспешни, а меѓународните цени на нафтата достигнаа 106 долари за барел во неделата вечерта, што е зголемување од околу 45 проценти од почетокот на војната.
„Долго време велам дека НАТО е еднонасочна улица“
И покрај предупредувањето, Трамп изрази песимизам дека сојузниците ќе ги послушаат неговите молби.
„Имаме нешто што се вика НАТО“, рече Трамп, кој често ја критикуваше алијансата. „Бевме многу љубезни. Не мораше да им помагаме со Украина. Украина е илјадници милји од нас… Но, им помогнавме. Сега ќе видиме дали ќе ни помогнат. Бидејќи долго време велам дека ние ќе бидеме тука за нив, но тие нема да бидат тука за нас. И не сум сигурен дека би биле.“
Запрашан да разјасни каква помош бара, Трамп одговори: „Што и да е потребно.“ Тој додаде дека сојузниците треба да испратат миночистачи, од кои Европа има значително повеќе од САД.
Тој, исто така, побара „луѓе за елиминирање на некои лоши актери по должината на брегот на Иран“, алудирајќи на потребата од европски командоси или друга воена помош за отстранување на Иранците кои создаваат „прекини“ во Заливот со беспилотни летала и морски мини.
„Ги удираме многу силно“, рече Трамп.
„Не им преостанува ништо друго освен да направат малку проблеми во Протокот, но тие луѓе се корисниците и треба да ни помогнат да го контролираме. Ние ќе им помогнеме. Но, и тие треба да бидат таму. Потребни се многу луѓе за да внимаваат на неколкумина.“
Самитот со Кина е во прашање
Трамп рече дека очекува помош од Кина во деблокирањето на теснецот пред да отпатува во Пекинг на крајот од овој месец на самит со Си Џинпинг, што би била негова прва посета на Кина во неговиот втор мандат.
„Мислам дека Кина, исто така, треба да помогне затоа што Кина добива 90 проценти од својата нафта од Протокот“, рече Трамп.
Тој нагласи дека чекањето до самитот би било предоцна.
„Би сакале да знаеме порано. Две недели е долго време.“ Додаде дека неговото патување во Кина би можело да се одложи. „Можеби ќе го одложиме“, рече тој, без да прецизира за колку време.
Изјавите на американскиот претседател доаѓаат во време кога неговиот министер за финансии Скот Бесент се среќава со својот кинески колега Хе Лифенг во Париз за да разговараат за планираниот самит. Си го покани Трамп во Кина за време на нивниот состанок во Јужна Кореја кон крајот на октомври 2025 година, кога постигнаа примирје во трговската и технолошката војна меѓу САД и Кина. Пекинг не покажа намера да го одложи самитот и покрај војната во Иран, кој е клучен снабдувач со нафта за Кина.
