Темата за цената на животот повторно станува актуелна во момент кога на светските пазари расте неизвесноста околу енергенсите и горивата. Економистите предупредуваат дека секое поголемо поскапување на нафтата речиси секогаш се прелева и врз другите цени во економијата.
Причината е едноставна – горивото е еден од најважните трошоци во транспортот и логистиката. Кога се зголемува неговата цена, растат и трошоците за транспорт на храна, производи и услуги.
Транспортот е првиот што реагира
Првиот сектор што реагира на поскапување на горивата е транспортот. Компаниите кои превезуваат стока или патници веднаш се соочуваат со повисоки оперативни трошоци – од дизелот до одржувањето на возилата.
Кога транспортот поскапува, тоа постепено се прелева и во цената на производите во продавниците.
Храната обично поскапува најбрзо
Во Македонија храната веќе е меѓу најголемите фактори за инфлација. Во последниот период цените на храната растеле за околу 5% на годишно ниво.
Ако горивото значително поскапи, транспортните трошоци на земјоделските производи и увозната храна се зголемуваат, што често доведува до нов бран поскапувања во маркетите.
Како би се одразило врз семејниот буџет
Ако цената на горивото значително порасне, првиот ефект за домаќинствата би бил – повисоки трошоци за гориво, поскап јавен и приватен транспорт, повисоки цени на храната и раст на услугите и доставата.
Со други зборови, дури и мало поскапување на горивото може постепено да се пренесе на голем дел од секојдневните трошоци.
Колку е чувствителна економијата
Македонската економија е релативно зависна од транспортот и увозот, па затоа промените на светските пазари често се чувствуваат и на домашниот пазар.
Ако цената на нафтата продолжи да расте поради геополитичките тензии, можно е и во Македонија повторно да се отвори прашањето за инфлација и раст на трошоците за живот.
Прочитајте и Европа прави сè што може за да го спречи зголемувањето на цените на нафтата и храната
С.Б.
