Војната во Иран предизвикува невиден шок на пазарите на нафта, влијаејќи на 7,5% од глобалната понуда и уште поголем дел од извозот, соопшти Меѓународната агенција за енергија (ИЕА).
„Војната на Блискиот Исток создава најголем шок во понудата во историјата на глобалниот пазар на нафта“, соопшти агенцијата во својот месечен извештај објавен во четвртокот. Претходниот ден, земјите се согласија за невидено ослободување на 400 милиони барели од резервите за итни случаи за да се спротивстават на хаосот што произлезе од тоа.
Најнепосредниот ефект од војната врз енергетските пазари е затворањето на Ормутскиот теснец, со што ефикасно се задушува протокот на нафта и гас. И бидејќи производителите од Заливот се принудени да го намалат производството затоа што не можат да извезуваат од регионот, конфликтот го нагризува глобалниот вишок. Тоа исто така значи дека ефектите ќе се почувствуваат долго по повторното отворање на теснецот.
ИЕА проценува дека војната ќе ги намали глобалните залихи на нафта за 8 милиони барели дневно овој месец, или вкупно за речиси 250 милиони барели. Протокот на „црно злато“ преку морскиот пат, кој само минатата година превезуваше 20 милиони барели сурова нафта и нафтени производи, се намали за повеќе од 90%, проценува агенцијата.
Растот на цените, откажувањата на летови и економската неизвесност, исто така, влијаат врз побарувачката, предупредува ИЕА. Агенцијата, исто така, ја намали својата прогноза за глобалната потрошувачка оваа година за околу 25% на 640.000 барели дневно. Ова е најниското ниво откако прогнозите за оваа година започнаа минатиот април.
Вчера, цената на суровата нафта Брент повторно ја надмина границата од 100 долари за барел откако два танкери за нафта беа погодени во ирачките води, а Оман евакуираше клучен терминал за извоз на нафта.
Шокот во понудата ја намали прогнозата на ИЕА за глобален суфицит во 2026-та година за нешто повеќе од една третина на околу 2,4 милиони барели дневно.
Пред кризата, агенцијата очекуваше рекорден суфицит оваа година, бидејќи зголемените залихи во Америка, предводени од САД, Канада, Гвајана и Бразил, ја компензираа зголемената побарувачка.
Засега, загубите од Блискиот Исток се компензираат со поголемо производство од земјите кои не се членки на ОПЕК и нивните партнери, како и со раст од Казахстан и Русија, соопшти ИЕА.
Ефективното затворање на Ормутскиот теснец, исто така, го загрозува регионалниот капацитет за рафинирање од околу 4 милиони барели дневно, соопшти ИЕА.
Во меѓувреме, новиот врховен лидер на Иран, Моџтаба Хамнеи, изјави дека влијанието на затворањето на Ормутскиот теснец треба да се искористи во војна со САД и Израел. Тој ги даде забелешките во своето прво обраќање откако ја презеде функцијата, објави Reuters и Associated Press.
Во изјавата, која беше прочитана на иранската државна телевизија, тој го повика народот да се обедини.
Хамнеи додаде дека сите американски бази во регионот мора веднаш да се затворат. „Иран нема да се воздржи од одмазда за своите маченици“, додаде тој.
