Насловите на берзите се менуваат со брзина со која малкумина инвеститори можат да останат рамнодушни. Војната на Блискиот Исток, нападите врз Иран, растот на цената на нафтата и нервозата на глобалните пазари повторно ја отворија старата дилема: дали е време да се излезе од инвестициските фондови или токму сега треба да се остане мирен.
За многумина кои вложиле заштеди во инвестициски фондови, последните недели донесоа непријатно чувство. Пазарите реагираат на секоја нова вест од регионот на Персискиот Залив. Нафтата поскапува, берзите паѓаат па се стабилизираат, а на телевизија и интернет се редат анализи за можни економски последици.
Прашањето се појавува речиси инстинктивно: дали да се повлечат парите додека не е доцна?
Познавачите на финансиските пазари велат дека токму ваквите моменти се најопасни за инвеститорите. Не поради кризата. Туку поради паниката.
Кога на пазарите се појавува геополитичка нестабилност, како во случајот со Иран, реакцијата на инвеститорите често е емоционална. Луѓето продаваат затоа што се плашат дека цените ќе паднат уште повеќе. Но токму тоа масовно повлекување на капиталот често ја продлабочува краткорочната нестабилност.
Инвестициските фондови, по правило, се создадени за подолг временски период. Тие вложуваат во акции, обврзници и други инструменти на различни пазари. Некои фондови инвестираат во стотици компании низ светот. Тоа значи дека падот во еден сектор или регион не мора автоматски да значи загуба за целиот фонд.
Финансиските аналитичари често потсетуваат на еден едноставен принцип: краткорочните кризи ретко ја уништуваат долгорочната вредност на инвестициите.
Историјата на пазарите е полна со примери. Војни, финансиски кризи, политички превирања. Секој од тие настани предизвикувал паника. Пазарите паѓале. Но потоа повторно се опоравувале.
Слична ситуација се случи и за време на финансиската криза во 2008 година, кога берзите драматично паднаа. Многумина инвеститори ги повлекоа средствата во најлошиот момент. Неколку години подоцна, пазарите се вратија на раст и оние што останаа инвестирани ги надоместија загубите.
Секако, тоа не значи дека секоја инвестиција е сигурна. Ниту дека сите фондови реагираат исто на глобалните потреси.
Некои фондови имаат поголема изложеност на ризични пазари или на одредени индустрии. На пример, ако фондот вложува значителен дел во енергетски компании, тогаш геополитичките тензии на Блискиот Исток можат да имаат директно влијание врз неговата вредност.
Други фондови, пак, се повеќе диверзифицирани и имаат инвестиции во различни сектори, што ја намалува осетливоста на вакви шокови. Тука доаѓа и една често занемарена работа. Временскиот хоризонт.
Ако некој инвестирал средства што му се потребни во следните неколку месеци, секоја нестабилност на пазарот може да биде проблем. Но ако инвестицијата е планирана за пет или десет години, краткорочните турбуленции имаат многу помало значење.
Еден искусен берзански аналитичар неодамна забележа дека најголемите грешки на инвеститорите обично се случуваат во моменти на страв. Луѓето купуваат кога цените се високи, затоа што сите зборуваат за раст. А продаваат кога цените паѓаат, затоа што стравуваат од уште поголеми загуби. И така кругот се повторува.
Инвестициските фондови токму затоа често се препорачуваат како инструмент за луѓе кои не сакаат постојано да го следат пазарот. Фонд менаџерите носат одлуки, ги менуваат инвестициите и се обидуваат да го намалат ризикот. Но ни тие не можат да ја избегнат глобалната нестабилност.
Војната во Иран, ако се прошири, може да има последици врз енергетските пазари, инфлацијата и економскиот раст во многу земји. Тоа неизбежно се одразува и на берзите. Прашањето не е дали ќе има турбуленции. Прашањето е колку ќе траат.
Затоа финансиските познавачи често советуваат една едноставна работа. Пред да се донесе одлука за повлекување на средствата, инвеститорот треба да погледне во што точно инвестира фондот, каков е неговиот ризик и колкав период е планиран за инвестицијата.
Понекогаш најтешката одлука е да не се направи ништо. Да се почека. Да се остави инвестицијата да ја помине бурата.
А бурата на пазарите, како и секоја друга, не трае вечно.
Б.З.М.
