Во излозите на многу продавници низ градот висат маици по 300 денари, фармерки за помалку од илјада, јакни што изгледаат модерно и пристојно.
На прв поглед, тешко е да се поверува дека толку евтина облека може да изгледа речиси како онаа од познатите брендови. Но зад цената што привлекува купувачи, често стои прашање на кое ретко кој знае одговор: од што точно е направена таа гардероба?
Кинеската облека со години е најзастапена во продавниците со пониски цени. Таа пристигнува во огромни количини, се продава брзо и најчесто не остава простор за многу прашања. Купувачите гледаат цена, боја, крој. Етикетата? Понекогаш е тука, понекогаш не.
А и кога ја има, не секогаш кажува многу.
Во многу случаи на неа пишува само „полиестер“, „мешавина од влакна“ или едноставно „made in China“. Без детално објаснување за составот на материјалот, без информации за боите или третманот на ткаенината. За обичниот купувач тоа не значи многу. Гардеробата изгледа добро, цената е прифатлива и одлуката се носи за неколку секунди.
Но токму тука започнува дилемата.
Познавачи на текстилната индустрија велат дека дел од евтината гардероба се произведува со материјали со понизок квалитет, често од синтетички влакна кои можат да предизвикаат иритации на кожата или да ја задржуваат топлината и влагата. Некои бои, особено кај евтините производи, содржат хемикалии што не секогаш се строго контролирани.
„Не значи дека секоја евтина облека е опасна“, објаснуваат познавачи на индустријата. „Но проблемот е во тоа што купувачот нема доволно информации за да знае што купува“.
Евтината гардероба има и друга страна. Таа ја направи модата достапна за речиси секого. Пред дваесет години нова јакна беше инвестиција што се купува еднаш на неколку сезони. Денес, многумина можат да си дозволат повеќе парчиња гардероба годишно.
Младите особено брзо ја прифатија оваа промена. Модата стана брза, трендовите се менуваат постојано, а гардеробата често се носи една сезона, па се заменува со нова. Евтината облека совршено се вклопува во тој ритам.
Но има и друг аспект. Квалитетот.
Многу купувачи забележуваат дека ваквата облека често се троши побрзо. Конците попуштаат, ткаенината се развлекува, бојата избледува по неколку перења. Она што изгледало како добра зделка, понекогаш завршува на дното на плакарот по само неколку месеци.
А потоа се појавува и едно пошироко прашање. Производството на евтина гардероба во огромни количини создава и големи количини текстилен отпад. Милиони парчиња облека завршуваат на депонии секоја година, бидејќи се носат кратко и ретко се рециклираат.
Сепак, навиката на купувачите тешко се менува. Кога цената е ниска, искушението е големо. Особено во време кога многумина внимателно го бројат секој денар.
Затоа и продавниците со евтина гардероба ретко остануваат празни.
Можеби некој ќе се задржи неколку секунди повеќе пред етикетата. Можеби ќе се запраша од што е направена маицата што чини помалку од кафе во центарот на градот.
А можеби и нема. Цена, боја, големина. И одлуката е веќе донесена.
Б.З.М.
