Секој родител барем еднаш си го поставува истото прашање: како да се воспита дете кое еден ден ќе знае да се снајде во животот и во работата. Не само да има диплома, туку да има и самодоверба, иницијатива, чувство за одговорност. Да знае да падне и повторно да стане.
Парадоксално, токму тука почнува проблемот. Затоа што успехот ретко се создава од удобност.
Во многу семејства денес владее желбата децата да бидат заштитени од секоја непријатност. Ако нешто не им оди, родителот веднаш интервенира. Ако наставникот им даде лоша оценка, родителот бара објаснување. Ако детето се соочи со проблем, некој друг го решава наместо него.
И така… без да се забележи, се создава генерација која не научила да се бори.
Експертите за воспитување велат дека успехот во работата ретко има врска само со интелигенцијата. Многу поважни се карактерните особини што се градат во детството.
„Детето треба да научи дека трудот има последица. Ако нешто сака, мора да вложи напор. Тоа е лекција која не се учи на факултет, туку дома“, објаснуваат познавачи на образовните процеси.
Според нив, една од најголемите грешки е кога родителите ги ослободуваат децата од обврски. Малите домашни задачи, средувањето на сопствената соба, помагањето во домот… тие не се казна. Напротив. Тие се првата лекција за одговорност.
Психолозите често предупредуваат дека самостојноста се гради рано. Ако детето секогаш има некој што ќе мисли наместо него, ќе решава наместо него и ќе носи одлуки наместо него, тогаш подоцна на работното место се појавува страв од одговорност.
„Децата мора да имаат простор да погрешат“, велат експерти за детски развој. „Грешката не е пораз, туку тренинг. Детето што научило да се справи со неуспех подоцна полесно се носи со предизвиците во кариерата“.
Има уште една важна работа што често се заборава. Начинот на кој родителите зборуваат за работата.
Ако детето расте слушајќи дека работата е само товар, дека сите шефови се лоши, дека трудот не вреди… тогаш природно ќе развие циничен однос кон трудот. Но ако во домот се зборува за идеи, за труд, за упорност, за луѓе кои нешто создаваат, тогаш детето почнува да ја гледа работата како можност.
Експертите велат дека најсилната лекција сепак не доаѓа од зборовите, туку од примерот. Детето внимателно ги гледа родителите. Како работат. Како се однесуваат кога ќе има проблем. Дали се откажуваат или бараат решение.
„Децата не го слушаат она што им го кажуваме, тие го копираат она што го правиме“, велат експертите.
И тука доаѓа можеби најважниот дел од воспитувањето. Родителот не треба да создаде дете кое само ќе биде „успешно“ според мерилата на општеството. Треба да создаде човек кој знае да учи, да се адаптира, да работи со други луѓе и да не се плаши од нови почетоци.
А таквите луѓе не се создаваат преку притисок. Се создаваат преку доверба.
Преку разговори кои понекогаш траат долго… преку мали задачи кои изгледаат безначајни… преку моменти кога родителот намерно се повлекува и му дозволува на детето само да се снајде.
И можеби токму таму се раѓа идниот успех. Не во строгите правила, не во совршените оценки, туку во способноста детето да верува дека може.
Да проба. Да погреши. И повторно да проба.
Б.З.М.
