Разликата во платите меѓу различни професии понекогаш изгледа како да постојат два паралелни светови. Во еден, луѓето работат во индустрии каде месечната заработка може да достигне и над 2.000 евра.
Во другиот, пак, има работници кои за цел месец напорна работа едвај носат дома 500 евра.
И токму таа нерамнотежа сè почесто станува тема на разговор, не само меѓу економистите, туку и во секојдневните муабети по кафулиња, на автобуска постојка или во продавница.
Во секторите поврзани со експлоатација на природни ресурси, како рударството и нафтената индустрија, платите традиционално се повисоки. Причината не е само профитабилноста на овие индустрии, туку и природата на работата. Таа често е физички тешка, ризична и бара работа во специфични услови.
Еден економски аналитичар објаснува дека токму ризикот и стручноста играат клучна улога.
„Во рударството работата е директно поврзана со безбедносни ризици и со техничка експертиза. Тоа неминовно ја крева цената на трудот“, вели тој.
Во некои случаи платите во овие индустрии можат да достигнат и околу 2.000 евра месечно, а кај поодговорните позиции и повеќе. Но додека во тие сектори се зборува за стотици евра, во други гранки ситуацијата е сосема поинаква.
Постојат работни места каде платите се на граница на егзистенција. Работници во одредени услужни дејности, сезонски ангажмани или слабо регулирани пазари на труд често се соочуваат со примања кои едвај стигнуваат до 500 евра месечно.
Експерти за пазарот на трудот предупредуваат дека ваквите разлики создаваат сериозни социјални последици.
„Кога разликата меѓу најниските и највисоките плати е толку драстична, тоа неминовно води кон чувство на неправда. Луѓето почнуваат да се прашуваат дали трудот навистина се вреднува“, велат познавачи на економските движења.
Причините за ваквата нееднаквост се бројни. Една од нив е побарувачката на пазарот. Професиите кои бараат специфични знаења, техничка обука или работа во тешки услови се плаќаат повеќе. Наспроти тоа, работните места кои се полесно заменливи често се со многу пониски примања.
Но не е само тоа. Во некои случаи, како што посочуваат аналитичарите, проблемот лежи и во недоволна заштита на работниците. Кога пазарот на труд е слабo регулиран, работодавачите имаат простор да понудат минимални или симболични надоместоци.
„Не е нормално човек кој работи цел месец да не може да обезбеди основни услови за живот“, велат експерти за социјална политика.
Според нив, ваквите разлики на долг рок можат да создадат и миграциски притисок, бидејќи луѓето бараат подобро платена работа надвор од државата.
И така, додека некои работници се спуштаат стотици метри под земја или работат на индустриски платформи каде секој ден носи одреден ризик, други извршуваат сосема поинакви задачи и заработуваат многу помалку.
Разликата меѓу тие два света понекогаш е толку голема што изгледа како да не припаѓаат во ист економски систем.
И тука се поставува прашањето кое сè почесто се слуша меѓу луѓето… дали трудот навистина има иста вредност за сите. Или, можеби, пазарот веќе одамна одлучил поинаку.
Б.З.М.
