Платата стигнува, а со неа и старата, добро позната математика: сметки, кирија, кредити, превоз, па дури потоа храната. И секој месец приказната изгледа исто – парите исчезнуваат побрзо отколку што се појавиле на сметката.
За многу семејства во Македонија, велат економските познавачи, платата одамна престана да биде гаранција дека трпезата ќе биде полна.
Во маркетите тоа се гледа најдобро. Луѓето шетаат меѓу рафтовите, ја земаат цената во рака, ја гледаат, па ја враќаат назад.
„До вчера купувавме без да размислуваме, сега броиме парче по парче“, вели еден потрошувач додека чека ред на каса. Кошничката е полупразна, а сметката, како и секогаш, излегува повисока од очекуваното.
Експертите велат дека проблемот не е само во цените, туку и во тоа што растот на платите одамна не го следи растот на трошоците за живот.
Основните намирници, струјата, кириите и транспортот постепено ја „јадат“ платата уште во првите десетина дена од месецот. Потоа почнува преживувањето. Секој ден е мала калкулација.
Аналитичарите предупредуваат дека ситуацијата создава нова навика кај граѓаните – купување на најевтиното, одложување на трошоци и постојано пресметување.
„Кога луѓето ќе почнат да штедат на храна, тоа е јасен сигнал дека стандардот е сериозно притиснат“, објаснуваат економските познавачи.
Во разговорите со граѓаните се слуша истото. Порано се купувало „за недела дена“, сега се купува „од ден за ден“. Се оди почесто во продавница, но со помалку пари во џеб. Некој се откажува од месо, некој од овошје, некој од десертите за децата. И сето тоа, велат луѓето, без голема драма. Тивко. Малку по малку.
Познавачите на економските движења предупредуваат дека оваа тивка промена во однесувањето е всушност показател за длабока несигурност.
Кога платата не е доволна ни за основните трошоци, домаќинствата почнуваат да се затвораат во најосновното – преживување. Се откажуваат од сè што не е неопходно.
И тука, некаде, се крие најголемиот проблем. Не е само прашањето колку изнесува платата на хартија. Прашањето е колку од неа навистина стигнува до трпезата.
А според она што го гледаме секојдневно – од маркетите до пазарите, се чини дека од платата денес останува сè помалку. Толку малку што, како што велат граѓаните со горчлива насмевка… понекогаш не останува ни да се наполни една обична чинија.
Б.З.М.
