Ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток претставува нов тест за глобалните централни банки, бидејќи стравувањата од нафтен шок и обновените инфлациски ризици ги комплицираат пресметките на креаторите на политиките за поттикнување на растот.
Цените на суровата нафта пораснаа во понеделник откако САД и Израел започнаа напади врз Иран во текот на викендот, при што беше убиен врховниот лидер на Иран, Али Хосеини Хамнеи. Техеран одговори со ракетни напади насочени кон неколку земји од Персискиот Залив.
Опасно зголемување на цените на енергенсите
Сообраќајот на танкери низ Ормутскиот теснец, најкритичната сообраќајна точка во светот за испораки на нафта, практично е запрен, бидејќи заканата од напад од Иран ги одврати бродовите од минување низ водниот пат.
Цените на суровата нафта Брент продолжија да растат четврти ден по ред, зголемувајќи се за 1,6 проценти на 82,76 долари за барел во среда, лежејќи близу до највисокото ниво од јануари 2025 година. Американската сурова нафта од Западен Тексас, исто така, порасна трет ден по ред на 75,48 долари.
Повисоките цени на енергијата на крајот би се пренеле на потрошувачките и производствените цени, особено во економиите кои се во голема мера зависни од увозот на нафта од Блискиот Исток, принудувајќи ги централните банки да ја преиспитаат патеката на нивните каматни стапки.
„Актуелниот конфликт со Иран ги зајакнува аргументите за многу централни банки да ги одржуваат каматните стапки стабилни засега“, се вели во белешката објавена во неделата од тимот економисти на Номура.
Централните банки во приправност
Додека зголемените тензии ја оптоваруваат економската активност, креаторите на политиките се соочуваат со деликатната задача да ги балансираат инфлациските ризици со забавувањето на растот.
Европската централна банка се наоѓа во она што економистите на ING го нарекуваат „вистинска дилема“, бидејќи нафтениот шок би можел да ја поттикне веќе тврдоглавата инфлација, додека перспективите за раст ослабуваат под притисок од повисоките американски царини. Тие додадоа дека „економијата на еврозоната би морала да покаже јасна отпорност за да се случат зголемувања на каматните стапки“.
Европа увезува речиси целата своја нафта и значителен дел од течниот природен гас, што го зголемува ризикот од двоен енергетски и трговски шок, објави банката.
Членот на Советот на ЕЦБ, Пјер Вунш, оваа недела изјави дека службениците ќе избегнуваат брзи реакции на можните промени во цените на енергијата.
„Доколку потрае подолго, ако зголемувањето на цените на енергијата е поголемо, ќе мора да ги користиме нашите модели и да видиме што ќе се случи“, рече Вунш.
Инфлациски притисоци
Поранешната секретарка за финансии на САД, Џенет Јелен, изјави дека конфликтот може да влијае на економскиот раст на САД и да ги поттикне инфлаторните притисоци, спречувајќи ја Федералната резерва да ги намали каматните стапки.
„Неодамнешната ситуација со Иран ги става Федералните резерви на уште поголема готовност и ја прави уште помалку подготвена да ги намали каматните стапки отколку што беше пред да се случи ова“, рече Јелен во понеделник.
Инфлацијата во САД беше 2,4 проценти во јануари, над целта од два проценти на ФЕД. Јелен предупреди дека царините на претседателот Доналд Трамп би можеле да ја зголемат годишната инфлација на најмалку три проценти.
Најновото заострување доаѓа по анексијата на Венецуела, богата со нафта, од страна на Трамп претходно оваа година и неговата закана да ја преземе контролата врз Гренланд, уште една стратешки важна енергетска резерва.
Суровата нафта Брент е поскапена за 36 проценти од почетокот на годината, според податоците на LSEG, додека фјучерсите на WTI се зголемија за 32 проценти од среда.
Глобалниот енергетски пазар се соочува со најлошото сценарио, бидејќи продолжените прекини во Ормутскиот теснец потенцијално би можеле да ја зголемат цената на нафтата од типот Брент над 100 долари за барел, а цената на европскиот природен гас над 60 евра (70,17 долари) за мегават-час, проценува Банката на Америка.
