Бизнисот со изнајмување станови „за една вечер“ прерасна во сериозна гранка на урбаната економија. Она што пред неколку години звучеше како споредна заработка – клуч во сеф, чисти чаршафи и оглас на интернет, денес за многумина е главен извор на приход.
И тоа не само во туристичките центри. Скопје, Охрид, па дури и помалите градови, бележат раст на понудата. Побарувачката, велат упатените, одамна ја надмина првичната љубопитност.
Сопственици на станови признаваат дека калкулацијата е едноставна.
„Ако го издадам месечно, ќе земам фиксна сума и тамам. Вака, за десет ноќевања месечно ја вадам истата сума, а останатите денови се чиста добивка“, објаснува еден изнајмувач кој со години бил скептичен, па на крајот попуштил.
Сметките, додава, не лажат. Особено кога туристичката сезона е во полн ек и кога викендите се резервирани однапред.
Аналитичари посочуваат дека овој модел на изнајмување ја менува логиката на пазарот на недвижности.
„Станот повеќе не е само место за живеење или долгорочна инвестиција. Тој станува флексибилен производ, приспособлив на моменталната побарувачка“, велат тие.
Според нив, комбинацијата од пораст на градски туризам, евтини летови и навиката на патниците да бараат „домашна атмосфера“ наместо хотелска стерилност, создаде плодна почва за експанзија.
И навистина, гостите најчесто не бараат луксуз со пет ѕвезди. Бараат чистота, добра локација и чувство дека некој мислел на деталите.
Мал апарат за кафе, порака со препорака за локална пекара, тивка улица. Тоа продава.
„Луѓето сакаат да се чувствуваат како да живеат во градот, а не како да поминале низ рецепција“, вели еден туристички познавач.
Но, зад фасадата на брза заработка стои и друга страна. Дел од станарите во зградите негодуваат. Честите доаѓања и заминувања, куфери по скали, понекогаш и гласна музика, не секогаш одговараат на мирот што го очекуваат.
„Не знаеш кој ти е сосед вечерва“, коментира жител на централно градско подрачје. Некои општини веќе размислуваат за построги правила, други засега молчат. А пазарот си тече.
Експерти за туризам предупредуваат дека без јасна регулација може да се создаде нелојална конкуренција кон хотелите, кои плаќаат повисоки давачки и подлежат на строги стандарди.
„Потребен е баланс. Не може целосна слобода, но ни гушење на иницијативата“, велат тие. Прашањето е каде точно се повлекува линијата.
Во меѓувреме, бројките растат. Сѐ повеќе станови се адаптираат специјално за краткорочно изнајмување – нов мебел, неутрални ѕидови, дигитални брави.
Некои инвеститори купуваат станови исклучиво за таа намена. Тоа, според дел од економистите, влијае и врз цените на недвижностите. Кога станот носи поголем приход на краток рок, логично е и неговата продажна цена да скокне. А тоа пак го стеснува просторот за младите семејства кои бараат дом, не бизнис.
„Ова е тренд што нема лесно да згасне“, сметаат познавачи на пазарот. Навиките на патување се сменија, луѓето бараат флексибилност, приватност, пониска цена.
Хотелите одговараат со свои апартмани, со попусти, со нови концепти. Конкуренцијата станува поостра. И понекогаш – да, понекогаш границата меѓу класичен туризам и урбано домување станува нејасна.
Сепак, за многумина ова е можност што не се пропушта.
„Со една гарсониера го исплаќам кредитот“, вели сопственик кој не сака да открива детали. „Не е лесно, има чистење, организација, комуникација со гости во три наутро… ама се исплати“.
И тука разговорот застанува. Како недовршена реченица што сите ја разбираат.
Бизнисот цвета. Дали ќе продолжи со истото темпо или ќе се соочи со нови ограничувања – останува да се види.
Засега, клучевите ѕвечат, вратите се отвораат и се затвораат, а становите за една вечер стануваат дел од секојдневието на градот. Не гласно, не спектакуларно. Тивко, но упорно.
Б.З.М.
