Сè повеќе матурантки од Македонија одат во Косово во потрага по фустанот што ќе ја одбележи една од најважните ноќи во нивниот живот.
Во време кога цените во домашните бутици растат тивко, но упорно, сè повеќе млади девојки ја откриваат Приштина како нова шопинг дестинација – блиска, достапна и, како што велат, „реално поевтина“.
„За истите пари што тука би ги дала само за фустан, таму купувам фустан, чевли и чанта“, раскажува една матурантка од Скопје, додека во рацете ги држи фотографиите од пробите направени во косовските бутици.
Вели дека првично отишла од љубопитност, по препорака од другарка. Се вратила со полн багажник и со чувство дека направила паметен избор.
Разликата во цените, според познавачи на трговијата, се движи од дваесет до четириесет проценти, во зависност од моделот и квалитетот.
Косовскиот пазар, велат тие, функционира со поинаква структура на трошоци, а голем дел од гардеробата доаѓа директно од турски и албански производители, без дополнителни посредници.
Тоа, практично, ја намалува крајната цена за купувачот. А кога станува збор за матурска вечер – секој денар се брои.
Експерти за потрошувачко однесување посочуваат дека трендот не е случаен.
„Младите се информирани, споредуваат цени на социјални мрежи, гледаат видеа, препораки. Одлуката повеќе не се носи импулсивно. Се прави математика“, велат тие.
Додаваат дека за семејствата, особено во период на инфлација и растечки трошоци за прослави, патувањето до соседството станува рационална стратегија, а не авантура.
И навистина, математиката е едноставна. Просечен матурски фустан во Скопје може да достигне цена од неколку стотици евра.
Во Косово, сличен модел често се наоѓа за значително пониска сума. Некои девојки признаваат дека дури и со трошокот за гориво или организиран превоз, вкупната сума останува пониска од онаа што би ја платиле дома.
„Не е само до парите, туку и до изборот“, додава друга матурантка, објаснувајќи дека понудата е разновидна, со повеќе кроеви и смели дизајни кои ретко се гледаат во локалните продавници.
Трговците во Македонија, пак, внимателно го следат трендот. Некои од нив признаваат дека чувствуваат пад на интересот во овој период, особено кај поскапите модели.
„Конкуренцијата е отворена, а границите не се бариера како некогаш“, коментираат претставници од модниот сектор.
Според нив, решението не е во критика на купувачите, туку во прилагодување – подобра понуда, флексибилни цени, можеби и соработка со регионални добавувачи.
Од друга страна, аналитичарите предупредуваат дека ваквите шопинг-миграции се дел од поширока слика. Граѓаните одамна одат во соседните земји по гориво, прехранбени производи, па дури и за викенд-пазарење.
Матурските фустани се само уште една ставка на списокот. И можеби симболична – затоа што станува збор за младост, за свеченост, за момент што се памети.
На крајот, изборот е личен. За некои, традицијата и поддршката на домашните бизниси остануваат приоритет. За други, практичноста има предност.
И можеби тоа е новата реалност. Младите не гледаат граници кога бараат стил и прифатлива цена. Гледаат можности. А кога матурската вечер ќе дојде, малкумина ќе прашаат каде е купен фустанот. Ќе се памети насмевката, светлата, музиката… и она чувство дека, барем за една ноќ, сè е точно како што треба. Или барем доволно блиску до тоа.
Б.З.М.
