Оглас без наведена плата. Некогаш тоа поминува речиси незабележано, особено кога описот на позицијата звучи примамливо, кога компанијата има звучно име или кога работното место доаѓа во период кога човек едноставно сака промена. Но, прашањето останува да виси во воздухот: дали воопшто вреди да се аплицира ако не знаете за колкава сума станува збор?
На пазарот на трудот кај нас ова не е исклучок. Во најголем број огласи платата не се споменува, како да станува збор за споредна, речиси небитна информација. А не е. Напротив.
Според познавачи на човечки ресурси, транспарентноста околу примањата е првиот сигнал за сериозноста на работодавачот. Кога таа недостига, кандидатот влегува во процесот со врзани очи.
Експерти за пазар на труд укажуваат дека постојат повеќе причини зошто компаниите ја премолчуваат сумата. Понекогаш станува збор за стратегија.
Работодавачот сака да види какви кандидати ќе се пријават, со какви очекувања, па дури потоа да формира понуда. Во други случаи, платата зависи од искуството, па фирмата избегнува да се обврзе со конкретна бројка. Но има и ситуации кога причината е далеку поедноставна и помалку пријатна: понудата е пониска од пазарниот просек.
Аналитичари предупредуваат дека кандидатите често трошат време, енергија и нерви во неколкукружни селекциски процеси, за на крајот да откријат дека финансиската понуда не ги покрива ниту основните очекувања. Тоа создава фрустрација, чувство дека некој ве држел во неизвесност без реална потреба. А времето, велат, е ресурс кој не се враќа.
Сепак, не секогаш одговорот е едноставно „не аплицирај“. Пазарот на труд функционира поинаку зависно од секторот. Во одредени индустрии, особено оние со недостиг од кадар, кандидатот има поголема преговарачка моќ.
Во други, каде конкуренцијата е висока, многумина прифаќаат да влезат во процесот и без да ја знаат конечната бројка, надевајќи се дека ќе успеат да ја издејствуваат во своја полза.
Експерти за кариера советуваат кандидатот да си постави јасни граници уште пред аплицирањето. Колкава плата би прифатил? Дали позицијата нуди други придобивки, како обука, напредување, флексибилно работно време? Понекогаш нематеријалните услови можат да ја компензираат почетната разлика. Понекогаш не можат. И тука нема универзален одговор.
Има и уште една димензија што често се занемарува. Кога платата не е наведена, разговорот за очекувањата се префрла директно на кандидатот.
Многумина се двоумат, па наведуваат пониска сума од онаа што реално ја посакуваат, стравувајќи дека ќе отпаднат ако побараат повеќе. Токму тука, велат познавачи, се прави првата грешка. Ако сами ја намалите својата вредност уште на почетокот, тешко дека подоцна ќе ја исправите таа позиција.
Во развиени европски пазари, транспарентноста околу платите сè повеќе станува стандард. Регулативите се насочени кон намалување на разликите и поголема јасност во процесот на вработување. Кај нас, практиката сè уште е во сенка. Иако има компании што отворено ги објавуваат износите, тие се малцинство.
Прашањето дали да аплицирате во ваков случај, всушност, не е само финансиско. Тоа е прашање на приоритети, на самодоверба и на стратегија.
Ако позицијата нуди сериозна можност за раст, ако компанијата има добра репутација и ако сте подготвени за преговори, можеби вреди да се обидете. Но ако веќе чувствувате сомнеж, ако нешто „не ви мириса“, ако немате простор за финансиски експерименти… тогаш можеби е подобро да почекате појасна понуда.
На крајот, пазарот на труд не е само терен на работодавачите. И кандидатите имаат право на избор. И право да прашаат директно. Колкава е платата? Колкав е опсегот? Тоа не е дрскост, туку дел од зрела професионална комуникација.
А можеби токму тоа прашање, поставено навреме, ќе ви заштеди недели неизвесност. Или ќе отвори врата кон подобра понуда отколку што сте очекувале.
Во секој случај, тишината околу платата не треба да биде норма што се прифаќа без размислување. Не мора… барем не секогаш.
Б.З.М.
