Прашањето дали е вистинскиот момент да се започне сопствен бизнис сè почесто се слуша во разговорите меѓу колегите, во кафулињата по работа, во редиците пред шалтерите…
Не како романтична идеја, туку како тивка потреба. Најновите податоци на Републичкиот завод за статистика покажуваат дека значителен дел од вработените се хронично незадоволни од своето работно место. Не станува збор за моментална криза на мотивација, туку за долгорочно чувство на стагнација.
Мнозинството, велат бројките, не ужива во работата што ја извршува. Но редовната плата, колку и да е скромна, обезбедува сигурност.
Сметките мора да се платат, храната не може да чека, киријата пристигнува секој месец без одложување.
„Не ми е лошо, ама не ми е ни добро“, признава еден административен службеник кој повеќе од две децении работи на иста позиција. „Се навикнав. А навиката знае да биде посилна од амбицијата“.
Економските аналитичари предупредуваат дека ваквиот модел на работен век – останување на исто работно место од првото вработување до пензија е карактеристичен за постсоцијалистичките општества.
Во тие системи сигурноста била поважна од ризикот, а стабилноста повредна од промената.
Тој менталитет, велат, сè уште живее. Иако пазарот денес нуди повеќе можности, стравот од неизвесноста често ја гаси иницијативата уште во зародиш.
„Луѓето не заминуваат од работното место затоа што им е добро, туку затоа што не гледаат алтернатива што им гарантира стабилност“, вели еден консултант за мал бизнис.
Според него, токму незадоволството може да биде двигател на промена – ако се канализира правилно. Но предупредува дека романтичната слика за претприемништвото често не ја одразува реалноста.
„Сопствениот бизнис не значи слобода од обврски, туку преземање уште повеќе одговорности“.
Сепак, трендот на размислување за приватна иницијатива расте. Особено меѓу помладите генерации, кои не се подготвени да ја поминат целата кариера на една работна маса.
Тие бараат динамика, флексибилност, чувство дека напредуваат. Иако ризикот е реален – финансиски, психолошки, семеен, многумина велат дека уште поголем ризик е да останат таму каде што не се гледаат во иднина.
Прашањето не е едноставно. Да се започне бизнис значи да се напушти зоната на предвидливото. А во општества каде сигурната плата долго време била симбол на стабилност, тоа не е мала одлука.
Но кога секојдневието станува рутина без перспектива, кога работниот ден се брои по часовник наместо по идеи, тогаш дилемата почнува да притиска.
Можеби токму тоа хронично незадоволство, кое статистиката го бележи како сув податок, во суштина е предупредување. Не за масовно напуштање на работните места, туку за преиспитување.
Дали сигурноста без исполнетост е доволна?
Б.З.М.
