Кога пред десетина години автобусите од Македонија тргнуваа кон Германија, се тргнуваше со идеја дека таму „цветаат рози“.
Работни договори, стабилни плати, уреден систем, сигурна иднина за децата. Денес, приказната е посложена. И повеќе не се раскажува со истата леснотија.
Печалбарите што заминаа во последниот бран, по 2015 година, веќе не зборуваат со онаа еуфорија што се чувствуваше на почетокот.
„Тешко е, ама барем се плаќа редовно“, велат некои.
Други, пак, тивко признаваат дека сметките, кириите и осигурувањата им ја јадат речиси целата заработка.
Германија и понатаму нуди повисоки плати од македонците, но животот таму не е ист како пред една деценија. Инфлацијата, растот на цените на енергенсите, зголемените кирии во поголемите градови, сето тоа ја менува математиката.
Економски аналитичари посочуваат дека германскиот пазар на труд сѐ уште има потреба од работна сила, особено во здравството, градежништвото и услужниот сектор.
Но додаваат дека трошоците за живот растат побрзо од платите кај пониско платените работници. Тоа особено ги погодува мигрантите кои стартуваат од пониски позиции, без силна социјална мрежа и без сопствен имот.
Сметката е едноставна, барем на хартија. Ако заработувате 2.000 евра нето, а плаќате 1.200 за кирија и режиски трошоци, плус здравствено, транспорт, храна, осигурување… на крајот месецот не изгледа баш розово.
А многумина одат таму сами, оставајќи семејство во Македонија, со надеж дека ќе заштедат. Наместо тоа, често се сведува на преживување и праќање скромна сума дома.
Познавачи на миграциските текови велат дека има промена во перцепцијата.
„Порано Германија беше ветена земја. Сега е земја на напорна работа и пресметки“, објаснуваат.
Дел од македонските работници веќе размислуваат за враќање, но не затоа што тука им е подобро, туку затоа што таму не им е толку добро како што очекувале. Тоа е разликата.
Дополнително, административните процедури, интеграцијата, јазичната бариера и чувството на изолираност не се мали работи. Особено за оние што заминуваат во помали градови, без силна дијаспорска заедница.
„Работиш, се враќаш дома, легнуваш. И така во круг“, велат печалбари кои работат во фабрики и логистички центри. Сонот за сопствен стан или куќа таму сѐ повеќе изгледа како далечна цел.
Експерти за пазарот на труд предупредуваат дека и самата Германија минува низ структурни предизвици.
Забавен економски раст, притисок врз индустријата, демографски проблеми. Тоа не значи дека нема работа, туку дека конкуренцијата расте, а условите стануваат построги.
И ако порано секој што ќе стигнеше можеше релативно брзо да се снајде, денес потребни се квалификации, јазик, трпение. И нерви.
Во Македонија, пак, очекувањата од печалбарите остануваат високи. Се подразбира дека тие „се снаоѓаат“, дека им е добро, дека можат да помогнат. Малкумина гледаат дека и таму, далеку од дома, животот не е без притисок. Напротив.
Розите не се исушени целосно. Германија и понатаму нуди шанса за стабилност, за систем што функционира, за ред. Но не цветаат како порано, особено ако стартувате од нула и ако доаѓате од мала балканска земја со големи очекувања.
И можеби токму тука е клучот. Не е прашањето дали таму е подобро од тука. Прашањето е дали разликата е доволно голема за да ја оправда цената што ја плаќате со години разделеност, со туѓина, со чувство дека сте привремени… дури и кога договорот ви е на неопределено.
Б.З.М.
