Кога парчето месо ќе го ставите во тавче, а од него наместо мирис на печење почнува да излегува вода како од тенџере, првата мисла е дека сте згрешиле нешто во подготовката.
Но, сè почесто граѓаните велат дека проблемот не е во кујната, туку во продавницата. Месото што на вагата тежи килограм, во тавата „ослабува“ за неколку стотици грама. И не поради масти, туку поради вода.
Познавачи на состојбите во прехранбената индустрија објаснуваат дека практиката на додавање вода во месото не е нова. Таа се прави преку различни технолошки процеси, најчесто со инјектирање раствори кои му помагаат на производот да задржи влага и да изгледа посвежо.
Формално, дел од тие методи се дозволени, доколку се јасно означени и во рамки на пропишаните стандарди.
Но проблемот, велат аналитичари, настанува кога процентот на додадена течност ја надминува границата на технолошка оправданост и станува средство за зголемување на тежината, а со тоа и на цената.
Еден експерт за заштита на потрошувачи објаснува дека купувачот плаќа килограм месо, а всушност дел од сумата оди за вода.
„Кога производот ќе изгуби 20 или 30 проценти од тежината при термичка обработка, тоа не е само нормално испарување. Тоа е сигнал дека нешто не е во ред“, вели тој.
И додава дека во услови на високи цени, секој грам има значење.
Ситуацијата дополнително ја усложнуваат и манипулациите со грамажата кај веќе спакуваните производи. На декларацијата стои 500 грама, но реалната нето тежина, без амбалажа и без вишок течност, знае да биде помала.
Потрошувачите ретко имаат можност да проверат на лице место. Вагите во маркетите се таму, но малкумина ги користат. А и кога ќе забележат разлика, најчесто се откажуваат од расправија. Неколку денари, ќе речат… па ќе продолжат понатаму.
Аналитичари предупредуваат дека ваквите практики ја поткопуваат довербата во пазарот. Кога купувачот ќе почувствува дека е изигран, тој не се лути само на конкретниот производител, туку на целиот систем.
Особено во време кога семејниот буџет е растегнат до крајност, па секое одење во продавница се претвора во математика на преживување.
Инспекциските служби формално вршат контроли, но прашањето е колку се тие редовни и доволно темелни.
Познавачи на регулативата велат дека законската рамка постои, но примената знае да биде селективна или бавна. Додека се чекаат лабораториски анализи и постапки, производот веќе е продаден, а штетата распределена на илјадници купувачи по неколку десетици денари. Мал износ поединечно, значаен во збир.
Од друга страна, дел од производителите тврдат дека технолошките процеси се неопходни за да се зачува свежината и безбедноста на храната. Во индустриски услови, велат познавачи на производството, одредена количина вода или раствори помага месото да не се исуши и да остане визуелно привлечно.
Но линијата меѓу технолошка потреба и профитерство е тенка. И често невидлива за крајниот купувач.
Потрошувачките здруженија советуваат граѓаните да обрнат внимание на декларациите, да проверуваат дали производот содржи додадена вода и во кој процент, како и да внимаваат на текстурата и бојата.
Месото што пушта прекумерна течност уште при сечење може да биде показател дека тежината не е она што изгледа. Но, да бидеме искрени, кој има време во брзината на секојдневието да анализира секое парче?
Прашањето, на крајот, не е само дали месото е „напумпано“. Прашањето е колку долго потрошувачот ќе прифаќа да плаќа вода по цена на протеин.
Во време кога цените растат, а довербата паѓа, ваквите практики не се само трговски трик. Тие се тивко разјадување на односот меѓу купувачот и пазарот. И тоа разјадување не се мери во грамови, туку во чувство дека повторно сте изиграни.
Само што овојпат, наместо месо, дома сте донеле нешто друго… и тоа тешко се вари.
Б.З.М.
