Во сончево летно попладне, соларните паркови во Шпанија произведуваат многу повеќе електрична енергија отколку што земјата троши. Но тесните грла во мрежата го спречуваат извозот во северните делови на континентот, па затоа другите делови од Европа не можат да го искористат овој вишок, пишува во уредничкиот текст во „Bloomberg“.
Според публикацијата, ова е дел од енергетскиот парадокс што ја поткопува конкурентноста на ЕУ и енергетската безбедност на регионот.
Земјите од ЕУ изградија нови капацитети користејќи обновливи извори на енергија (ОИЕ) со извонредна брзина, а денес поголемиот дел од електричната енергија се произведува од ветерници, сончеви панели, хидроцентрали и нуклеарни електрани, односно со низок јаглероден отпечаток. Сепак, не се обрнува внимание на интерконектори меѓу одделните земји и енергетскиот потенцијал останува неискористен.
Уште повеќе во 2024-та година, системските оператори во земјите од ЕУ платија 4,3 милијарди евра само за нерамнотежи во енергетскиот систем. Ова е структурна слабост и според податоците од „ENTSO-E“ – организацијата што ја координира работата на системските оператори, само половина од преносниот капацитет на мрежата била искористена во истата година. Условот според европските регулативи е минимум 70%.
Во својот коментар, „Bloomberg“ го привлекува вниманието на фактот дека Брисел може да промовира меѓусебно поврзување меѓу земјите, но генерално националните влади имаат право сами да управуваат со енергетските миксови и мрежите. А земјите ги приоритизираат внатрешните проблеми и не се фокусираат на подобрување на ефикасноста на целиот систем.
Всушност, Европа долго време е критикувана за фактот дека единствениот енергетски пазар е само на хартија, што всушност го прави користењето на веќе ограничените енергетски ресурси неефикасно. За време на форумот во Давос, ова уште еднаш го повтори директорката на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), Кристалина Георгиева. Таа го привлече вниманието на фактот дека „врската“ се прекинува меѓу Западна и Источна Европа и тоа води до нестабилност на пазарот.
Сите енергетски аналитичари исто така истакнуваат дека, покрај недостатокот на врски меѓу земјите, европските мрежи страдаат и од недостаток на финансирање. Голем дел од мрежите се стари во просек 40 години, а некои од нив не се модернизирани. Според проценките на аналитичарите, на европските мрежи им се потребни инвестиции од 1,2 трилиони евра до 2040-та година. Европските шеми можат да покријат само мал дел од нив. Затоа препораката на „Bloomberg“ е да се создадат рамки што ги поттикнуваат приватните инвестиции.
Проблеми со „тесните грла“ во мрежата се забележуваат дури и во рамките на една земја – во северните делови на Шведска има изобилство од евтина електрична енергија од хидроцентрали и нуклеарни централи, но таа не може да стигне до јужните делови, каде што се изложени на скокови на цените типични за Западна Европа.
