Во македонските компании, без разлика дали станува збор за мала приватна фирма или за поголем систем, односот меѓу вработениот и надредениот и понатаму останува еден од клучните фактори за стабилна кариера и професионален напредок.
Не станува збор само за формална хиерархија, туку за доверба, предвидливост и чувство дека некој ти го „чува грбот“ кога работите ќе се искомплицираат.
А тоа, велат познавачите на корпоративната култура, не се гради преку спектакуларни потези, туку преку секојдневни, често незабележливи навики.
Основата, колку и да звучи банално, е едноставна: да си ја работиш работата и да ја работиш добро. Аналитичари за човечки ресурси посочуваат дека најчестата грешка кај дел од вработените е потценувањето на „основните задачи“.
Кога работата е завршена навреме, без драма, без постојани корекции и без потреба некој да те проверува на секој чекор, тоа му создава простор на надредениот да се занимава со поголемите, посериозни прашања.
„Добриот вработен е оној што не создава дополнителен хаос, туку тивко го расчистува“, вели еден експерт, со доза иронија, ама и реалност.
Подеднакво важно е и да се разбере начинот на кој размислува и комуницира шефот.
Некои сакаат кратки мејлови, други не поднесуваат пораки и инсистираат на разговор во четири очи. Има и такви што бараат редовни извештаи, но не и детали до последна запирка. Тие разлики не се каприц, туку стил.
„Кога ќе го погодиш стилот, половина од недоразбирањата исчезнуваат“, објаснуваат познавачите на организациска психологија.
А добрата комуникација, без наметнување и без препукувања, често е потивка од конфликтот, но далеку поефикасна.
Односот со шефот, велат експертите, не е еднонасочна улица. И надредените имаат свои цели, рокови, притисоци од повисоко ниво.
Вработениот што ќе препознае каде може да помогне, без да се наметнува, практично му го олеснува секојдневието на својот менаџер.
Тоа може да биде преземање на дел од одговорноста, иницијатива за проект или едноставно предлог што решава проблем уште пред тој да експлодира.
„Најголема вредност е кога некој доаѓа со решение, а не само со проблем“, нагласуваат деловните аналитичари. И тука, некаде, се создава довербата.
Лојалноста, иако често погрешно се толкува како слепа послушност, во суштина значи нешто друго.
Да не се зборува зад грб, да не се шири незадоволство по ходници и кафулиња, туку проблемите да се решаваат директно.
„Ако имаш проблем со шефот, оди кај шефот. Сè друго е губење време и ризик за сопствената кариера“, вели еден долгогодишен консултант.
Недовербата, додава, не се крпи лесно. А кога еднаш ќе се појави… па, работите ретко се враќаат на старо.
Во македонската деловна средина особено се цени и усогласувањето на приоритетите. Кога нешто за надредениот е итно и важно, тоа автоматски станува дел и од агендата на вработениот, без разлика на личните проценки.
Не затоа што некој мора, туку затоа што тимската работа така функционира. Редовната комуникација помага тие приоритети да не се судираат, туку да се надополнуваат. Понекогаш е доволен краток разговор… само да се расчисти.
Иницијативата, ако е мерена и разумна, речиси секогаш се забележува. Пријавување за нов проект, преземање задача што не бара постојан надзор, па дури и самостојно водење дел од процесот – сето тоа остава впечаток.
Но, предупредуваат експертите, претерувањето може да има спротивен ефект. Преоптоварен вработен не е ефикасен вработен. Тука треба мера, чувство… и малку самоконтрола.
Решавањето проблеми, наместо нивно набројување, е уште еден клучен елемент. Кога нешто ќе тргне наопаку, а тоа се случува почесто отколку што сите сакаат да признаат, вреди повеќе оној што ќе засука ракави и ќе понуди излез, отколку оној што само ќе констатира дека има проблем. „Сите гледаат кога нешто не чини. Не сите знаат што да направат“, вели еден познавач на корпоративната пракса.
И на крај, постои и онаа човечка димензија, која често се занемарува. Интерес за теми што го интересираат шефот, разговор за книга, спорт или нешто сосема надвор од канцеларијата.
Не наметливо, не вештачки. Малку. Колку да се покаже дека од другата страна не стои само функција, туку човек.
„Тука се крши мразот“, велат експертите, „и се создава простор за однос што не е само службен“.
И можеби токму таму, во тие мали, недовршени разговори и кратки паузи… се гради довербата што подоцна прави голема разлика.
Б.З.М.
