Овчарите повторно се кренаа на нозе. Бараат повисока откупна цена за јагнето и, како што велат, крај на долгогодишните манипулации што им го јадат трудот уште пред да стигне до пазарот. Сликата е иста како и претходните години, но разликата е што трпението е при крај.
На терен, откупувачите нудат цена која едвај ја покрива основната сметка. Под 300 денари за килограм жива мера, понекогаш и значително пониско.
Во исто време, на пазарите и во месарниците, килограм јагнешко месо достигнува и до 1.200 денари. Разликата е толку очигледна што веќе никој не се ни обидува да ја оправда.
„Ние го храниме, го чуваме, плаќаме сточна храна, ветеринар, работиме ден и ноќ, а на крајот ни велат – ако сакаш, ако не, има друг“, раскажува еден овчар од Пелагонија.
Гласот му е смирен, но под него се чувствува умор што не се собира во една сезона. Вели дека годинава трошоците се повисоки од кога било, а понудената цена е речиси иста како пред десет години.
Познавачите на состојбите велат дека проблемот не е само во цената, туку во целиот синџир. Мал број откупувачи, слаба контрола и сива економија што цвета токму во вакви ситуации.
Дел од јагнињата, тврдат, воопшто не завршуваат во официјалните канали. Се продаваат без фактури, без трага, по значително повисоки цени, особено во периоди на зголемена побарувачка. Кој губи, лесно е да се погоди.
Експерти од аграрниот сектор предупредуваат дека оваа пракса не е од вчера и дека државата одамна ја знае.
Контроли се најавуваат, но ретко се гледаат на терен.
„Додека разликата меѓу откупната и малопродажната цена е четири пати поголема, нешто очигледно не е во ред“, вели еден аналитичар, додавајќи дека ваквиот модел ги турка малите производители кон откажување.
А кога ќе се откажат, штетата ќе биде многу поголема од една сезона.
Овчарите бараат јасни правила, фер откуп и цена што ќе им овозможи барем минимална сигурност. Не зборуваат за профит, туку за опстанок. Ако ова продолжи, предупредуваат, стадата ќе се намалуваат, младите ќе си заминуваат, а јагнешкото ќе стане луксуз кој сите ќе го плаќаат скапо. Освен оние што го произведуваат.
И додека на масите ќе се служи печено јагне по цена што боде очи, на пасиштата ќе остануваат сè помалку овци. Тивко, без драма, но со последици што… ќе се почувствуваат подоцна.
Б.З.М.
