Сеќавањето на спектакуларните Зимски олимписки игри во Сараево, кои оставија неизбришлив белег, е сè уште силно во овој регион.
Додека се одбележува уште една годишнина од Зимските олимписки игри одржани во Сараево во 1984 година, вниманието на спортската јавност повторно е насочено кон една од најпрепознатливите олимписки локации на поранешна Југославија, патеката за боб во Требевиќ.
Додека светот ужива во почетокот на Зимските олимписки игри во Милано и Кортина, кои официјално беа отворени во петокот на 6 февруари 2026 година, во овие области сè уште постои силно сеќавање на спектакуларните Сараевски игри кои оставија неизбришлив белег.
Патеката за боб во Требевиќ е дизајнирана во 1981 година, а официјално е отворена една година подоцна, во 1982 година, како дел од подготовките за Олимписките игри во 1984 година. Во тоа време, таа претставуваше врв на модерната спортска инфраструктура и беше домаќин на бројни меѓународни натпревари, собирајќи десетици илјади гледачи од целиот свет.
Работите на патеката беа завршени на 30 септември 1982 година, а вкупната инвестиција изнесуваше 563.209.000 југословенски динари. Според некои извори, проценетата вредност на изградбата беше околу 8,5 милиони долари, што денес би одговарало на приближно 24,2 милиони евра.
Проектирање и тестирање
Во пресрет на Зимските олимписки игри во 1984 година, Требевиќ беше избран за локација за нов скијачки спортски центар. Комплексот беше дизајниран од архитектот Горазд Бучар, со идеја зградата да зафаќа релативно мала површина и подоцна да може да се прилагоди за различни намени како дел од олимпиското наследство. Патеката е дизајнирана така што може да се подели на три единици, погодни за рекреативна употреба и тренинг.
За време на првото сериозно натпреварување, кое беше дел од тестирањето пред Олимписките игри, беа извршени вкупно 1.246 возења на боб со двоседи и четири седишта. Беа регистрирани четири превртувања и само една сериозна повреда. Експертите од FIL (Меѓународна федерација за санкање) и FIBT (Меѓународна федерација за боб и санкање) ја оценија патеката како „безбедна, брза и технички интересна“, истакнувајќи дека бара високо ниво на концентрација и техничка подготвеност.
Натпревари на ЗОИ 1984
За време на Зимските олимписки игри во 1984 година, боб и санкањето беа меѓу дисциплините во кои учествуваа спортисти од Источна и Западна Германија, Советскиот Сојуз, Италија и бројни други земји. Источна Германија се издвои особено, освојувајќи голем број медали и со тоа потврдувајќи ја својата спортска доминација во тоа време.
По Олимписките игри, патеката во Требевиќ беше одржувана и користена за натпревари од Светскиот куп некое време. Сепак, со почетокот на распадот на поранешна Југославија и избувнувањето на воените конфликти, таа ја изгуби својата спортска намена и стана дел од секојдневието во воено време.
Простор на графити
Денес, патеката, долга околу 1.570 метри, е претежно физички зачувана, но без мраз и надвор од функцијата на зимските спортови. Наместо тоа, се користи како привлечна средина за туристи, снимање филмови и љубители на екстремни видео содржини. Нејзините ѕидови и површини се покриени со графити, а бројни генерации млади луѓе ја посетуваат оваа локација повеќе поради естетиката на распаѓањето отколку поради спорт.
По обемниот процес на деминирање во 2014 година, започнаа ограничени работи на реставрација на патеката, со цел да се подготви за летни тренинзи, со финансиска поддршка на Меѓународната федерација за санкање. Според достапните податоци, овие работи сè уште беа во тек во јануари 2018 година.
Враќањето на зимските натпревари е сè уште неизвесно, бидејќи и стартните куќи, како и постројката за ладење, беа целосно уништени, додека системите за ладење и управување на патеката беа сериозно оштетени. Единствениот зачуван елемент е самата патека, која структурно е сè уште употреблива. Долгорочната цел е целосна реконструкција, за повторно да може да биде домаќин на натпревари и тренинзи на тимови од целиот свет.
Летна обука
По првите реновирања, спортисти од Босна и Херцеговина, Словачка, Полска, Турција, Словенија, Хрватска и Србија почнаа редовно да ја користат патеката за летен тренинг. Овој запуштен објект брзо прерасна во регионален тренинг центар и доби пофалби од новите корисници како еден од најдобрите меѓу девет слични тренинг објекти во светот, бидејќи придонесе за враќање на лизгачките спортови на Балканот.
Како дел од првичната кандидатура за Европскиот младински олимписки зимски фестивал во 2019 година, беше разгледана реконструкцијата на патеката со цел одржување на натпревари. Сепак, поради екстремно високите трошоци за обнова на клучната инфраструктура, лизгачките дисциплини не беа вклучени во програмата.
Кандидатура на Барселона
Во април 2022 година, Владата на Кантонот Сараево формираше тим задолжен за развој на план за ревитализација и реновирање на целиот комплекс, како дел од потенцијалната кандидатура на Барселона за Зимските олимписки игри во 2030 година. Бидејќи таа кандидатура не беше спроведена, работите за реконструкција беа одложени.
Во текот на 2025 година, по должината на самата патека беше поставена едукативна пешачка патека наречена „Олимписка приказна“. Тринаесет информативни табли со QR кодови ја доближуваат приказната за Олимписките игри во Сараево до посетителите.
Белград и сонот за Олимписките игри во 1992 година
По големиот успех на Сараево во 1984 година, Белград аплицираше за домаќин на Летните олимписки игри во 1992 година во средината на осумдесеттите години.
Главниот град на поранешна Југославија беше меѓу градовите кандидати и влезе во последната рунда на гласање од страна на Меѓународниот олимписки комитет (МОК), но на крајот Барселона беше избрана за домаќин на Игрите.
Оваа кандидатура беше запаметена како една од најзначајните во историјата на српскиот и југословенскиот спорт – голем сон што не се оствари поради меѓународни околности и силна конкуренција.
