Секој што барем еднаш работел во канцеларија, продавница, редакција или фабрика знае дека доцнењето на работа не е прашање „дали“, туку „кога“.
Сообраќајот ќе застане, автобусот ќе доцни, детето ќе се разболи, алармот ќе затаи токму кога најмалку треба.
Но проблемот ретко е самото доцнење. Проблемот е моментот кога ќе ја отворите вратата, ќе ги почувствувате погледите и ќе треба да кажете нешто. Тука, во тие неколку секунди, се решава дали ќе изгледате како одговорен човек или како некој што секогаш има изговор.
Искусните менаџери велат дека не ги нервира доцнењето колку начинот на кој вработениот се оправдува.
„Сите доцниме. Но не сите знаеме да признаеме“, вели еден долгогодишен раководител во приватна компанија, кој инсистира на анонимност.
Според него, најлошото што може да се направи е сложена приказна со премногу детали.
Колку повеќе зборови, толку повеќе сомнеж. Особено кога приказната звучи како да е вежбана пред огледало.
Психолозите што се занимаваат со организациско однесување укажуваат дека искреноста е најкраткиот пат, но и најпотценетиот.
„Луѓето мислат дека искреното ‘извини, задоцнив’ е знак на слабост. Напротив, тоа е знак на зрелост“, објаснува една консултантка за човечки ресурси.
Таа додава дека краткото признавање, без префрлање вина на временските услови, градоначалникот или сообраќајната полиција, остава подобар впечаток од било каков драматичен наратив.
Секако, постои разлика меѓу повремено доцнење и хронично доцнење. Ако некој секоја недела „заглавува“ во сообраќај, тогаш проблемот веќе не е сообраќајот.
Тоа го знаат и колегите, и шефот, и чистачката што ја отклучува канцеларијата во исто време секое утро. Во такви случаи, ни најдобриот изговор не помага. Како што вели еден синдикален претставник, „изговорите се трошат побрзо од кредитот“.
Интересно е што во неформалните работни средини, доцнењето често се третира со повеќе разбирање, но и таму постојат невидливи граници.
Можеш да влезеш со кафе в рака и да се насмееш, но ако тоа стане правило, насмевката брзо ќе исчезне.
Во формалните средини, пак, тишината е најчестиот судија. Никој ништо не кажува, ама се памети. И токму таа тишина знае да биде погласна од укор.
Новинарите, на пример, добро знаат дека роковите не чекаат изговори.
„Можеш да задоцниш на состанок, ама не можеш да задоцниш со текст. Ако доцниш, само кажи. Не објаснувај премногу“, вели уредник со децении искуство.
Неговата логика е едноставна: времето што го трошиш на оправдување, подобро искористи го за работа. Тоа, на крај, сите го ценат.
Постојат и ситуации кога е сосема оправдано да се објасни причината – болест, семејна итност, нешто што навистина не зависи од вас. Но и тогаш, тонот прави разлика.
Смирено, без патетика, без „немаше шанса да стигнам“. Затоа што… секогаш постои шанса, нели, само не секогаш ја фаќаме.
Најчестиот совет што го даваат експертите е едноставен, речиси банален: извини се, кажи ја причината во една реченица и продолжи со работа. Не се задржувај, не драматизирај, не очекувај аплауз за тоа што си дошол, иако доцниш.
Работното место не е сцена за монолог, туку простор за одговорност.
Б.З.М.
