На лидерите на Европската Унија (ЕУ) што се состануваат во Давос оваа недела може да им се прости што се фокусираат на растечките закани за глобалниот поредок. Но, тие не можат да си дозволат да ги напуштат долгоодложуваните економски реформи, пишува „Reuters“.
Помина повеќе од една година откако поранешниот претседател на Европската централна банка (ЕЦБ), Марио Драги, постави амбициозен план за реформирање на еврозоната. Но, нема напредок по ова прашање. Тоа е голем проблем бидејќи без забрзување на реформите, ЕУ ќе заостане уште повеќе зад САД и Кина, додава агенцијата.
Драги проценува дека се потребни 800 милијарди евра годишни инвестиции во текот на неколку години за да се поттикнат регионалните иновации, конкурентност и безбедност. Тој ги цитира податоците на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) кои покажуваат дека намалувањето на внатрешните бариери би можело да ја зголеми продуктивноста во ЕУ за околу 7% во период од седум години.
Дури и перспективата за бум на продуктивноста не е доволна за да ѝ даде поттик на бавно движечката, консензусно управувана машинерија на ЕУ.
Според извештајот објавен минатиот септември од Европскиот совет за иновации во политиката, само 10% од предложените мерки на Драги се спроведени. Европската комисија (ЕК) сепак се обидува да направи нешто. Нејзината претседателка, Урсула фон дер Лајен, минатата година започна повеќеслојна стратегија насочена кон спроведување на многу од препораките на Драги.
Но, локалните самоуправи во земјите-членки на ЕУ на крајот го одредија темпото на промените. Некои воопшто не сакаат да дејствуваат брзо.
Некои земји-членки од Источна Европа се противат на гласањето со мнозинство, додека Германија и Холандија се против заедничко задолжување.
Но, времето за дејствување е сега. Француските претседателски избори во 2027-ма година би можеле да доведат на власт крајно десничарски лидер кој веројатно ќе се спротивстави на понатамошната интеграција, па дури и ќе се обиде да ја поништи. Ако тоа се случи, сè е готово, истакнува „Reuters“.
За да утврдат како најдобро да се продолжи напред, лидерите на блокот не мора да гледаат далеку. Договорот од ЕУ од минатиот месец за финансирање на воените напори на Украина против Русија во следните две години е почетна точка. Тој би можел да го посочи патот за поширока иницијатива за реформи во Европа.
Лидерите на ЕУ не успеаја минатиот месец да издвојат околу 200 милијарди евра замрзнати руски средства за да ја одржат Украина на површина. Сите освен три од 27-те земји се согласија за заем од 90 милијарди евра.
Ова потврдува клучна забелешка на Драги: барањето за едногласност на ЕУ го парализира напредокот на блокот.
За да се спротивстави на ова, гласањето со квалификувано мнозинство треба да се прошири на повеќе области на политиката. Како последно средство, земјите со слични размислувања би можеле дури и сами да работат на некои проекти, како што предлага Драги во својот извештај.
Фон дер Лајен упати сличен повик во нејзиното обраќање за состојбата на Унијата минатата година.
„Време е да се ослободиме од оковите на едногласноста“, вели тој.
За жал, таквата сеопфатна промена би значела промена на Договорот за ЕУ, а тоа би барало… погодивте – едногласност. Справувањето со дилемата за едногласност е неопходно, колку и да е предизвикувачко, ако Брисел навистина сака да усвои други значајни реформи.
Договорот со Украина се допира до друго чувствително прашање: заедничко задолжување од ЕУ. Заемот, кој Киев веројатно нема да мора да го врати, беше меѓусебно гарантиран од 24 земји. Ова доаѓа откако сите 27 членки на ЕУ се согласија во 2020-та година заеднички да позајмат 800 милијарди евра за финансирање на закрепнувањето од пандемијата. Ова беше претставено како еднократна кризна мерка за смирување на земји како Германија и Холандија.
Планот за спасување на Украина покажува дека можеби има поголем апетит за меѓусебно финансирање отколку што се сметаше претходно.
Блокот сигурно нема да може да се справи со сите рецепти на Драги, но лидерите на земјите-членки можат да спроведат барем некои од препораките што не ги оспоруваат најголемите табуа. За почеток, ЕУ би можела да ја заврши долгодебатираната унија на пазарите на капитал и да го поедностави фрагментираниот регулаторен систем.
Европската комисија постигна напредок во создавањето единствен правилник на ЕУ што ги опфаќа трговското право, несолвентноста, трудовото и даночното право. Бизнисите се жалат дека напредокот и овде е премногу бавен.
Предложената унија за штедење и инвестиции на ЕУ би создала единствен пазар на капитал што би можел да искористи повеќе од 35-те трилиони евра заштеди на домаќинствата во ЕУ, распределени низ земјите-членки и често инвестирани надвор од блокот.
Експертите предупредуваат дека дури и со политичка поддршка, спроведувањето на овој план ќе трае со години, но тоа не е причина Брисел да го напушти. Следниот долгорочен буџет на блокот, кој ќе го опфати периодот 2028-2034 година, претставува уште една можност за напредок.
Предложениот пакет од 2 трилиони евра е дизајниран да ја зголеми конкурентноста, но постои ризик да биде разводнет од клучните земји-членки како што е Германија.
Европа има историја на дејствување на време, но со оглед на сè со што се соочува денес – дефицити во продуктивноста, инвестициите и иновациите, како и распаѓачкиот глобален трговски поредок, агресивната Русија и сè понесигурен Вашингтон – таа дејствува со извонредно мала итност. Но, времето за реакција е кратко.
