Секојдневието со паметни телефони денес тече тивко, но упорно. На автобуска постојка, во редица пред шалтер, на семејна маса. Екраните светат, палците лизгаат, погледите се спуштени. Живееме поврзани повеќе од кога било, а истовремено некако оддалечени. Прашањето не е дали телефоните ни го олеснија животот, туку дали нѐ научија како да живееме без нив, барем накратко.
Паметниот телефон одамна престана да биде само уред за повици. Тој е календар, фотоалбум, банка, редакција, навигација и утеха во исто време.
„Станавме зависни од практичноста, не од технологијата како таква“, велат познавачи на дигиталните навики.
Кога сè е во џеб, искушението да се погледне уште една нотификација е постојано. И не е прашање на волја, туку на навика што се градела со години.
Во таа навика има и нешто утешно. Кратко видео да ја скрши тишината, порака што доаѓа во вистински момент, вест што ни дава чувство дека сме информирани. Но има и друга страна.
„Мозокот е во состојба на постојана будност, без вистински одмор“, предупредуваат експерти.
Кога секоја пауза се пополнува со екран, исчезнува просторот за досада, а со него и за размислување. Токму таму, велат тие, се раѓаат идеите. Или барем мирот.
Сцените се секојдневни и препознатливи. Родители што туркаат количка со едната рака, со другата проверуваат телефон. Млади кои седат заедно, но секој во свој дигитален свет. Дури и разговорите се прекинуваат. Само да одговорам на ова и се враќам… па минуваат минути.
„Присутни сме телесно, отсутни ментално“, коментираат аналитичари, додавајќи дека токму таа тивка отсутност најмногу ја чувствуваат блиските.
Обидите за офлајн живот често почнуваат амбициозно. Ден без социјални мрежи, викенд без интернет, телефон оставен во друга соба. Првите часови се непријатни.
Рака инстинктивно посегнува, џебот е празен, нешто фали.
„Тоа чувство на немир е знак колку длабоко е вкоренета навиката“, велат познавачи.
По некое време, велат тие, доаѓа олеснување. Погледот станува побавен, разговорите подолги, времето некако се раширува.
Сепак, не е реално ниту потребно целосно отфрлање. Технологијата е дел од животот и ќе остане. Прашањето е за мерката. Кога телефонот служи, а кога води. Кога ни помага да се поврземе, а кога нè оддалечува од просторот во кој сме.
„Дигиталната писменост денес значи и способност да се исклучиш“, велат експерти, со напомена дека тоа е вештина што се учи, не доаѓа сама по себе.
Можеби одговорот е во малите одлуки. Да не се гледа во екран додека некој зборува. Да се остави телефонот на страна за време на оброк. Да се прошета без слушалки, само со сопствените мисли. Ништо радикално.
Само малку тишина. Малку присуство. И можеби токму тогаш ќе сфатиме дека офлајн животот не е бегство од реалноста, туку враќање во неа. Или барем обид…
Б.З.М.
