Колку навистина чини да се одржува старо возило, а колку ново – тоа е прашање што со години ги дели возачите, особено во земја каде просечната старост на автомобилите одамна ја надмина европската.
На прв поглед, дилемата изгледа едноставна: старото е евтино за купување, новото е скапо. Но реалноста, како и секогаш, е покомплицирана. И поскапа отколку што изгледа на прва.
Во Македонија, повеќе од половина од регистрираните автомобили се постари од 15 години. Тоа не е случајно. Цените на новите возила растат, кредитите се поскапи, а платите…
Старото возило често се купува со логиката „барем нема рата секој месец“. И навистина, почетниот трошок е неспоредливо помал. Но тука приказната не завршува. Тука, всушност, почнува.
„Кога зборуваме за стар автомобил, луѓето обично ја гледаат само цената на купување. Но вистинската цена се мери во години, во нерви, во непланирани сервиси“, објаснуваат познавачи на автомобилскиот пазар.
Според нив, просечен автомобил постар од 15 години бара редовни интервенции – од ситници како сензори, гумени црева, лежишта, па сè до поскапи зафати како спојка, турбина или инјектори. И тоа не еднаш.
Годишно, сопственик на старо возило во просек троши од 800 до 1.500 евра само за одржување и поправки, без да се смета горивото. Во некои години помалку, во други значително повеќе. Сè зависи од среќата. А автомобилот не е лотарија, иако често така се доживува.
„Една година ништо, наредната три дефекти одеднаш. И што правиш тогаш? Или плаќаш, или паркираш“, велат експертите.
Од другата страна е новото возило. Технички исправно, под гаранција, без грижа дали ќе запали на минус пет или дали ќе светне некое мистериозно светло на таблата. Но цената… тука веќе не зборуваме за илјадници, туку за десетици илјади евра.
Дури и најосновните модели денес тешко се наоѓаат под 15.000 евра, а просекот оди и повисоко. За мнозинството, тоа значи кредит, лизинг, обврска на пет или седум години.
„Нов автомобил нуди предвидливост. Знаеш колку плаќаш месечно, знаеш дека првите неколку години нема сериозни трошоци. Но тоа чувство на сигурност има цена“, објаснуваат аналитичари.
Само ратата за кредит, во зависност од моделот, може да изнесува од 250 до 400 евра месечно. На тоа се додава каско-осигурување, кое кај новите возила практично е задолжително, редовни сервиси во овластени сервиси и повисоки регистрациски трошоци.
Кога ќе се собере сè, годишниот трошок за нов автомобил лесно достигнува 4.000 до 6.000 евра, без гориво.
Да, дел од тие пари се „инвестиција“ во комфор, безбедност и помал ризик од дефекти, но од буџетска гледна точка – бројките се немилосрдни.
И тука многумина застануваат. Или воздивнуваат. Или едноставно велат: не е време.
Интересно е што според проценки на авто-пазарни експерти, разликата меѓу старо и ново возило не е секогаш толку драматична ако се гледа долгорочно.
Стар автомобил што секоја година бара сериозни поправки, а истовремено троши повеќе гориво и има помала препродажна вредност, може да испадне речиси исто скап – само што трошоците се расфрлани, непредвидливи, и доаѓаат во најлош можен момент. Баш тогаш кога немаш.
„Проблемот не е дали старото или новото е поевтино на хартија, туку дали трошокот можеш да го издржиш кога ќе се појави“, велат познавачи.
Старото возило те тера да импровизираш. Денес ќе почекаш, утре ќе одложиш, па ќе најдеш половен дел, па ќе се молиш да држи уште малку. Новото те тера да бидеш дисциплиниран. Ратата не чека, осигурувањето не прашува.
На крајот, изборот ретко е рационален до крај. Во него има навика, страв, желба за сигурност, па и малку инает. Некои не сакаат кредити по секоја цена. Други не сакаат да поминуваат викенди во сервиси. И двете страни имаат аргументи. И двете плаќаат, само на различен начин.
Затоа, кога некој ќе праша што е поисплатливо, одговорот не е едноставен. Зависи колку возиш, колку заработуваш, колку ризик можеш да поднесеш и колку ти вреди мирниот сон.
А автомобилот… тој секогаш ќе најде начин да те чини. Само прашање е дали ќе биде тивко, секој месец, или одеднаш, со звук што не сакаш да го чуеш. И тука приказната некако сама се прекинува.
Б.З.М.
