Во време кога зборот „штедење“ кај многумина предизвикува скепса, а кај некои дури и насмевка со горчина, малата тегла во кујнскиот шкаф повторно станува симбол на нешто старо, но тврдоглаво присутно – навиката да се тргне настрана, макар и по малку.
Не за големи планови, не за инвестиции, туку за мир во глава. За чувството дека, ако ништо друго, има нешто свое, скриено меѓу шеќерот и оризот.
Прашањето е просто, а одговорот не е баш: што навистина може да собере едно просечно семејство за една година со вакво „тивко“ штедење?
Финансиските аналитичари велат дека токму во оваа форма на штедење се гледа реалната економска состојба на домаќинствата. Не преку банкарски депозити, не преку бројки во табели, туку преку ситните пари што остануваат по пазарење, по сметки, по сите оние „мора“.
„Теглата е искрена. Во неа не се лаже“, објаснува еден познавач на лични финансии, со доза иронија.
Ако се тргне од просечно четиричлено семејство, со редовни, но ограничени приходи, сценариото најчесто изгледа вака: секој ден се оставаат 50, 100 или 150 денари.
Понекогаш и ништо – има денови кога не оди. И тоа е дел од приказната. Но, ако се собере просек, експертите велат дека реално може да се издвојат околу 3.000 до 5.000 денари месечно, без тоа драматично да го наруши домашниот буџет.
На годишно ниво, тоа се движи од 36.000 до 60.000 денари. Некои ќе речат – малку. Други ќе речат – цел одмор, нов фрижидер, школски трошоци за децата. Зависи од аголот.
„Поентата не е во сумата, туку во дисциплината“, објаснуваат финансиски советници.
Тие посочуваат дека луѓето кои штедат во тегла, често не ни се свесни колку пари би потрошиле импулсивно ако тие денари им се „при рака“.
Кафе плус, лото тикет, уште едно непланирано купување… и ете ги парите, исчезнати. Вака, кога физички ги ставаш настрана, нешто се менува во главата. Мал клик. Мал отпор. И навика што полека, ама сигурно се гради.
Секако, има и другата страна. Инфлацијата. Експертите предупредуваат дека парите во тегла ја губат вредноста, особено во периоди на раст на цените.
Но, истите тие експерти признаваат дека за семејства кои живеат од месец за месец, класичното штедење во банка често е недостижно.
„Теглата не носи камата, но носи контрола“, вели еден економски аналитичар.
Интересно е што ваквиот начин на штедење најчесто не е планиран со ексел-табели и стратегии. Тој е инстинктивен.
Некој ќе остави ситни пари од маркет, друг ќе стави банкнота од 500 денари „за секој случај“, трет ќе реши да ја наполни теглата со сите кованици што му тежат по џебови.
На крајот на годината, кога теглата ќе се отвори, доаѓа моментот на вистинско изненадување. Понекогаш пријатно, понекогаш… па, помалку.
Познавачите на социјалните навики велат дека ова е и психолошка заштита. Во време на неизвесност, човек сака нешто опипливо. Нешто што не зависи од каматни стапки, апликации и лозинки. Металниот звук на кованиците, тежината на теглата – тоа се мали, но важни сигнали дека сепак има некаква стабилност. Барем привидна.
На крајот, прашањето не е дали теглата ќе го спаси семејниот буџет. Нема. Но може да го олесни. Малку. Доволно за да се плати непланиран трошок без паника. Доволно за да се почувствува дека не си баш целосно… празен. И во ова време, тоа не е мала работа.
Б.З.М.
