Становите никогаш не биле поскапи, а ретко кога купувачите биле понесигурни што навистина добиваат за парите што ги даваат.
Квадратот во поголемите градови одамна ја надмина психолошката граница, но зад високите цени сè почесто се кријат компромиси за кои ретко се зборува гласно.
Кога ќе се затвори вратата од новиот стан и кога ќе помине првата еуфорија, остануваат ѕидовите, инсталациите, подовите… и сомнежот.
„Цените не ја следат реалната вредност на градбата, туку побарувачката и шпекулациите“, велат аналитичари кои со години го следат пазарот на недвижности.
Според нив, станот денес сè почесто се продава како инвестиција, а сè поретко како дом.
Купувачите, притиснати од стравот дека утре ќе биде уште поскапо, влегуваат во зделки без детална проверка, без прашања, без време за размислување. Или со малку време, што е речиси исто.
Експертите за градежништво предупредуваат дека дел од новоградбите се прават со забрзано темпо, со материјали кои формално ги исполнуваат условите, но суштински оставаат простор за проблеми.
„На хартија сè изгледа уредно, но во пракса се штеди на изолација, на инсталации, на завршна обработка. Тоа не се гледа на прв поглед“, објаснуваат познавачи на состојбите, додавајќи дека дефектите најчесто се појавуваат по една или две зими, кога гаранциите веќе стануваат релативна работа.
Купувачите, пак, сè почесто се соочуваат со непријатни изненадувања. Влага во ќошевите, тенки ѕидови низ кои се слуша секој разговор, лошо решени одводи, нестабилни подови. Сè тоа во станови платени како „луксузни“.
„Проблемот е што луксузот денес е маркетиншки поим, а не стандард“, велат економски аналитичари, нагласувајќи дека на пазарот недостига јасна и строга контрола на квалитетот.
Дополнителен товар е и фактот што голем дел од купувањата се вршат со кредити на долг рок. Високата рата не остава простор за дополнителни трошоци, а токму тие трошоци доаѓаат кога ќе почнат поправките.
„Луѓето влегуваат во долгови за 30 години, а добиваат објект кој можеби нема да ги издржи тие 30 години без сериозни интервенции“, предупредуваат финансиски експерти.
Познавачите на пазарот сметаат дека проблемот не е само во инвеститорите, туку и во системот. Недоволна транспарентност, слаба инспекциска контрола и култура на „ќе се снајдеме“ создаваат простор каде цената расте, а довербата паѓа.
Купувачите, од друга страна, ретко имаат избор. Или ќе купат сега, или ќе чекаат, со ризик да не можат никогаш.
На крајот, станот не е само квадратура и локација. Тоа е простор во кој се живее, се растат деца, се прават планови. Кога тој простор станува извор на стрес наместо на сигурност, нешто очигледно не е во ред.
А пазарот, барем засега, се однесува како да не слуша. Или слуша, ама не му одговара…
Б.З.М.
