Витаминот Д е клучен за здравјето на коските, имунитетот и енергијата, но експертите предупредуваат дека голем број луѓе во Македонија имаат недостаток од овој витамин и не се ни свесни за тоа.
Недостатокот на овој витамин често поминува незабележано, бидејќи симптомите се развиваат постепено и лесно може да се помешаат со замор или стрес.
Сепак, лекарите и нутриционистите предупредуваат на неколку вообичаени знаци кои можат да укажуваат на недостаток на овој важен витамин, пренесува „health direct“.
Најчестите симптоми на недостаток на витамин Д се:
- Болка во коските и мускулите – честа болка, вкочанетост и послаба мускулна сила, особено кај постарите лица
- Намален имунитет – почести настинки, инфекции и побавно закрепнување на телото
- Промени во расположението – појава на депресија, апатија, анксиозност или чести промени на расположението
- Проблеми со концентрацијата – чувство на „ментален замор“ и помалку внимание
- Зголемен ризик од фрактури – поради намалена густина на коските при долготраен недостаток
Витаминот Д често се нарекува „витамин на сонцето“, бидејќи телото го создава главно под влијание на сончевата светлина.
Неопходен е за правилна апсорпција на калциум и фосфор, што директно влијае на цврстината на коските и забите. Неговата улога, сепак, не завршува тука, витаминот Д учествува во регулирањето на имунолошкиот одговор, мускулната работа, како и во зачувувањето на здравјето на срцето и нервниот систем.
Истражувањата покажуваат дека долгорочниот недостаток на витамин Д може да го зголеми ризикот од остеопороза, автоимуни заболувања, кардиоваскуларни проблеми, па дури и одредени метаболички нарушувања.
Кај децата, недостатокот може да доведе до нарушувања во развојот на коските, додека кај возрасните почесто е поврзан со хронична болка и намалена физичка сила.
Кој е изложен на зголемен ризик?
Одредени групи луѓе имаат поголема веројатност да развијат недостаток на витамин Д, особено во текот на есента и зимата.
Најранливи се:
-Лица кои ретко престојуваат на сонце или го поминуваат поголемиот дел од времето во затворен простор
-Постари лица, чија кожа произведува помалку витамин Д
-Луѓе со потемна кожа, бидејќи меланинот ја намалува синтезата на витамин Д
-Жители на градови со високо ниво на загадување, кое ги блокира УВ зраците од сонцето
-Лица со неурамнотежена исхрана или рестриктивни диети
-Лица кои користат силни креми за сончање во текот на целиот ден
Зошто недостатокот на витамин Д е сè почест денес?
Современиот начин на живот значително придонесува за намаленото производство на витамин Д. Поголемиот дел од времето го поминуваме во затворени простори, често под вештачко осветлување, додека времето поминато на отворено го сведуваме на минимум.
Покрај тоа, употребата на заштитни креми, загадувањето на воздухот и географската локација дополнително го намалуваат количеството на УВ зраци што стигнуваат до кожата.
Во текот на есента и зимата, кога деновите се пократки, а сончевата светлина е послаба, ризикот од недостаток на витамин Д се зголемува дополнително, поради што често се препорачува да се контролира неговото ниво во телото во тој период, пишува Клиниката Кливленд.
Како да се компензира витаминот Д?
Експертите препорачуваат комбинација од природни извори и, доколку е потребно, додатоци во исхраната.
Важно е да се нагласи дека препорачаната дневна доза не смее да се зголемува по сопствена иницијатива, бидејќи прекумерниот внес на витамин Д може да предизвика несакани последици, вклучувајќи проблеми со бубрезите и нивото на калциум во крвта.
Најефикасните начини се:
- Престој на сонце – 15 до 30 минути на ден, по можност наутро или доцна попладне, со изложеност на лицето и рацете
- Исхрана богата со витамин Д – масна риба (лосос, сардини, скуша), јајца, млечни производи, печурки и збогатена храна
- Додатоци во исхраната – капки или капсули со витамин Д, но само по совет на лекар или фармацевт
Како да се одржи стабилно ниво на витамин Д во текот на целата година?
За да се одржат оптимални нивоа на витамин Д, важно е да се комбинира здрав начин на живот со правилни навики.
Редовното движење на отворено, разновидната исхрана и периодичните крвни тестови можат да помогнат во спречувањето на дефицити. За луѓето кои припаѓаат на ризични групи, лекарите често советуваат превентивна суплементација, особено во зимските месеци.
Слушањето на сигналите што ги испраќа телото и навремената реакција се клучни за одржување на здравјето. Витаминот Д може да изгледа невидлив, но неговата рамнотежа има силно влијание врз целокупното функционирање на телото.
Кога да посетите лекар?
Ако забележите комбинација од симптоми како што се долготраен замор, болки во коските и мускулите, чести инфекции или промени во расположението, се препорачува лабораториска анализа на нивото на витамин Д во крвта.
Врз основа на резултатите, лекарот ќе препорача соодветна терапија и дозирање.
Навременото препознавање и суплементација на витамин Д може значително да го подобри квалитетот на животот и да го намали ризикот од бројни здравствени проблеми.
