Еден месец откако Австралија го забрани пристапот до социјалните медиуми за лица под 16 години, некои тинејџери велат дека се чувствуваат олеснето и помалку под притисок, додека други се обидуваат да најдат начини да ги заобиколат новите правила.
Австралискиот закон за измени и дополнувања на безбедноста на интернет ги обврзува големите платформи како што се Meta (Instagram), ByteDance (TikTok), Alphabet (YouTube), платформата X во сопственост на Илон Маск, како и Reddit, да воведат проверка на возраста на корисниците.
Ова вклучува методи како што се проценка на возраста врз основа на селфиња, обезбедување лични документи или поврзување со банкарски податоци. Одговорноста е исклучиво на технолошките компании – не на родителите или тинејџерите, а казните за кршење на законот можат да достигнат до 49,5 милиони австралиски долари (околу 32 милиони американски долари).
Австралиската влада наведува дека целта е да се заштитат младите луѓе од алгоритми што создаваат зависност и негативни последици за менталното здравје, како што се недостаток на сон и зголемен стрес. Противниците на забраната, сепак, тврдат дека таа ќе биде неефикасна.
Некои тинејџери прифаќаат нови навики, додека други се обидуваат да го заобиколат законот.
Четиринаесетгодишната Ејми водеше дневник откако започна забраната и за Би-Би-Си изјави дека се чувствува „слободна“ бидејќи повеќе нема притисок постојано да биде присутна на Snapchat, една од забранетите платформи.
„Порано често ги повикував моите пријатели по училиште преку Snapchat, но бидејќи повеќе не можам да го правам тоа, излегував на трчање“, напиша Ејми.
Би-Би-Си објави дека, веднаш по воведувањето на законот, се зголемиле преземањата на апликации кои не биле опфатени со забраната, како што се Lemon8 (во сопственост на ByteDance), Jop и Discord.
Пред забраната, имаше и зголемување на преземањето на VPN апликации, кои ја кријат локацијата на корисникот, но тој тренд наскоро се врати во нормала. Од социјалните мрежи, во согласност со законот, се очекува да ја препознаат и блокираат употребата на VPN мрежи.
Австралиската влада оттогаш одговори – Lemon8 ја сметаше за предмет на забраната и воведе ограничувања за возраст, додека од Jopp беше побарано да го стори истото.
Технолошките компании се против тоа, но го почитуваат законот
Иако формално ги почитуваат прописите, големите технолошки фирми бараат законот да се преиспита.
Во јануари, Мета изјави дека блокирала повеќе од 500.000 сметки од корисници под 16 години во Австралија, но забележа дека проверката на возраста ќе мора да се прошири и на продавниците за апликации. Според нив, тинејџерите користат повеќе од 40 апликации неделно, од кои многу не се опфатени со забраната, па затоа сè уште можат да бидат изложени на штетна содржина.
Reddit отиде чекор понатаму и поднесе тужба против австралиската влада, тврдејќи дека забраната е неефикасна и ја ограничува слободата на говорот на младите луѓе.
„Овој закон може да ги изолира тинејџерите и да ги спречи да учествуваат во заедници соодветни на возраста, вклучително и политички дискусии“, претходно соопшти Reddit.
Дали и другите земји ќе го следат примерот?
Австралија е првата земја што воведе толку широка забрана за социјалните медиуми за лица под 16 години, но интересот расте и на други места.
Во Обединетото Кралство, премиерот Кир Стармер изјави дека е загрижен за времето поминато пред екраните на децата и побара да се разгледаат слични мерки. Интерес постои и во Соединетите Американски Држави – според анкетата на „Фокс њуз“, 64 проценти од анкетираните гласачи ја поддржуваат забраната на социјалните мрежи за тинејџерите и отстранувањето на мобилните телефони од училниците.
Законот на австралиското Министерство за одбрана планира целосно да ги спроведе сите промени во текот на 2027 година, додека ефектите од првиот месец веќе се внимателно анализирани.
