„Флексибилно работно време“ звучи како едно од оние модерни ветувања што убаво стојат во огласите за работа и уште подобро се вклопуваат во корпоративниот речник.
Работа без строг распоред, без фиксен влез и излез, со наводна слобода самиот да си го кроиш денот. Во пракса, меѓутоа, оваа формула сè почесто крие цена што не е наведена со ситни букви, туку воопшто не е наведена.
На хартија, флексибилноста треба да значи баланс. Повеќе време за семејството, можност да се завршат лични обврски, помал стрес од „чекирај картица во 8, излези во 16“.
Но, реалноста кај многу вработени изгледа поинаку. Работниот ден не почнува во одреден час, но затоа и не завршува. Пораките стигнуваат навечер, викендот е „само уште еден мејл“, а слободниот ден станува условна категорија.
„Флексибилното работно време често се претвора во постојана достапност“, предупредуваат познавачи на пазарот на труд.
Според нив, проблемот не е во самата идеја, туку во начинот на кој таа се применува – без јасни правила, без ограничувања и, најчесто, без дополнителна компензација. Наместо автономија, вработените добиваат чувство дека секогаш се „на линија“.
Посебно ранлива категорија се младите и оние во несигурни работни односи. За нив, флексибилноста често е услов за опстанок на работното место.
Ако не одговориш веднаш, ако не си достапен „кога ќе затреба“, ризикуваш да бидеш заменлив. Така, слободата се претвора во тивка обврска, а работното време во растеглива маса без јасни граници.
Експерти за работни односи укажуваат дека ова има и долгорочни последици. Зголемен замор, прегорување, нарушен приватен живот. Кога работата постојано се прелева во личното време, човекот почнува да губи чувство каде завршува едното, а каде почнува другото. И не, тоа не се случува одеднаш. Полека е. Незабележливо. Денес е порака во 21 часот, утре е состанок во сабота, задутре…
Интересно е што токму моделот што требаше да донесе поголема продуктивност, често го постигнува спротивното.
„Кога нема јасни рамки, луѓето работат повеќе, но не нужно и подобро“, велат аналитичарите.
Концентрацијата опаѓа, мотивацијата се троши, а чувството дека работата никогаш не е завршена станува хронично.
Од друга страна, работодавачите често ја бранат оваа пракса како нужност на модерното време. Дигитализација, глобални пазари, различни временски зони. Сè тоа е точно.
Но, прашањето останува: дали флексибилноста е алатка за подобар живот или само порафиниран начин да се извлече повеќе работа од истите луѓе?
Во отсуство на јасни законски рамки и корпоративна култура што ја почитува границата меѓу работа и приватност, одговорот сè почесто оди во втората насока. Флексибилното работно време, без заштитни механизми, станува невидлив продолжеток на класичниот осумчасовен ден. Само што сега трае подолго. И се чувствува потешко.
Можеби проблемот не е во флексибилноста како концепт, туку во тоа што премногу лесно ја прифативме како еднонасочна улица.
Слобода за организацијата, обврска за поединецот. А балансот… балансот останува тема за некој иден оглас. Или за некоја друга генерација.
Б.З.М.
