Прославата на Старата Нова година, односно Василица, и оваа година ќе се почувствува најмногу во паричникот. Традицијата си е традиција, масата мора да е полна, гостите да се послужени, а обичаите да се испочитуваат, но цената на сето тоа веќе одамна не е симболична.
Ако се тргне од најчестиот модел – домашна прослава за десетина луѓе, трошокот лесно ја надминува сумата од 4.000 до 6.000 денари. Само за месо, било да е свинско за печење, колбаси или мешано месо за скара, потребни се најмалку 2.000 денари. Тука се и салатите, сирењата, мезето, лебот… ситници, ама кога ќе се соберат, не се баш ситни.
„Луѓето мислат дека ќе поминат поевтино ако слават дома, ама кога ќе седнат и ќе соберат сметка, излегува поинаку. Особено ако се држи до обичајот масата да не се празни“, велат познавачи на потрошувачките навики.
И навистина, алкохолот е посебна ставка. Домашна ракија, вино, некој жесток пијалак „за секој случај“, плус сокови – уште најмалку 1.000 до 1.500 денари.
Кај тие што решаваат Василица да ја пречекаат во ресторан или кафеана, приказната е уште појасна, но и поскапа. Цените за организирана прослава се движат од 1.200 до 2.000 денари по лице, во зависност од менито и дали има жива музика. За четиричлено семејство, тоа значи трошок од најмалку 5.000 до 6.000 денари. И тоа без дополнителни пијалаци, бакшиши, превоз… знаете како оди.
„Старата Нова година не е луксуз, туку традиција. Луѓето не сакаат да ја прескокнат, дури и кога чувствуваат финансиски притисок“, објаснуваат економски аналитичари.
Според нив, токму ваквите празници се момент кога домаќинствата свесно прифаќаат повисоки трошоци, со логиката еднаш е во годината, ќе се снајдеме.
Но, не се сите прослави исти. Во некои домови, Василица се одбележува скромно: пита со паричка, чаша вино, неколку блиски луѓе. Трошокот тука може да се сведе и на 1.500 до 2.000 денари. И тоа е реалност. Поинаква, потивка, ама… доволна.
Во услови на високи цени и несигурни приходи, Василица сè повеќе станува огледало на економската состојба. Некој ќе стави богата трпеза, друг ќе импровизира. Некој ќе брои денари, друг ќе каже – ајде, нека биде. И ќе прекине тука, без да ја доврши мислата.
Едно е сигурно, Старата Нова година и понатаму ќе се слави. Прашањето не е дали, туку колку чини таа радост. И дали, додека ја подготвуваме трпезата, некаде во позадина тивко не си правиме и друга сметка… онаа што останува за после.
Б.З.М.
