Митот за брзото збогатување преку бизнис се продава подобро од кој било производ на пазарот. Се продава со наслови што ветуваат слобода, пасивен приход и живот без аларм во седум наутро.
Со видеа од луксузни автомобили, лаптопи покрај базен и реченици од типот „ако јас можев, можеш и ти“.
И токму тука почнува проблемот. Зашто реалноста на бизнисот ретко личи на тие слики, а уште поретко на тие ветувања.
Во јавноста се создаде впечаток дека бизнисот е кратенка до богатство, некаков паметен потег со кој се прескокнуваат годините работа, грешки и стрес.
Аналитичарите предупредуваат дека тоа е опасна илузија, особено во мали и ранливи економии како нашата.
„Повеќето мали бизниси не пропаѓаат затоа што идејата е лоша, туку затоа што очекувањата се нереални“, вели еден економски познавач.
Луѓето влегуваат со замисла дека по неколку месеци ќе имаат стабилен приход, а во реалноста првите месеци често се без плата, понекогаш и без јасен знак дека работите одат во вистинска насока.
Реалниот бизнис, далеку од мотивациските цитати, е составен од бескрајни ситници.
Фактури што не се наплатени на време, трошоци што никој не ги спомнал, даноци што доаѓаат и кога нема промет, административни лавиринти… и постојаната дилема дали утре ќе биде подобро или полошо.
Експертите често потенцираат дека првите две до три години не се период за збогатување, туку за преживување. И тоа не е фраза, туку буквална состојба.
Во Македонија дополнителен товар е и пазарот. Мал, чувствителен, со ограничена куповна моќ. Познавачите на локалната економија велат дека тука бизнисот не расте експлозивно, туку бавно, со многу трпение.
Секој скок е резултат на долг континуитет, не на „генијален потег“. И додека ретките успешни приказни се вртат по социјалните мрежи, стотиците тивки неуспеси никој не ги спомнува. А токму тие ја даваат вистинската слика.
Постои и уште една заблуда – дека сопствениот бизнис значи повеќе слободно време.
Во пракса, велат експертите, тоа често значи спротивното. Работно време без крај, работа и за викенд, мисли што не престануваат ни дома, ни навечер.
„Кога работиш за себе, немаш шеф, но имаш стотици обврски што не можеш да ги исклучиш“, објаснува еден бизнис-советник.
И додава дека психолошкиот притисок е нешто за што ретко се зборува.
Сето ова не значи дека бизнисот не вреди. Напротив. Но вреди кога се гледа трезвено, без магла во очите.
Брзото збогатување е исклучок, не правило. И најчесто е резултат на години работа што никој не ги видел. Успехот, кога ќе дојде, доаѓа тивко, без фанфари, по многу грешки и уште повеќе сомнежи. А тие што влегуваат мислејќи дека ќе „се снајдат лесно“, најчесто први излегуваат… разочарани.
Можеби најголемата штета од митот не е финансиска, туку човечка. Луѓе што се чувствуваат неуспешни затоа што реалноста не личела на рекламата.
А не било до нив, туку до лажната слика. Бизнисот не е лотарија, ниту магичен прекинувач. Тој е маратон, не спринт. И кој не е подготвен за тоа, подобро е да го знае уште на почетокот, отколку подоцна, кога веќе ќе биде предоцна…
Б.З.М.
