Јануари е месец што на хартија изгледа мирен, тивок, како некаква пауза по празничниот метеж. Во реалноста, финансиски гледано, тоа е најнезгодниот момент во годината за носење одлука за нов кредит.
И не, проблемот не е само во „испразнетиот паричник“ од декемвриското трошење, иако и тоа си го прави своето. Причините се подлабоки, посистемски и често незабележливи за граѓаните што во јануари бараат „мал здив“ преку задолжување.
По Нова година, голем дел од домаќинствата влегуваат во т.н. финансиски мамурлак. Платата која легнува во јануари најчесто оди за покривање стари долгови, минуси, рати од претходни кредити, картички што биле „претерано користени“ во декември.
Во таква состојба, нов кредит не е решение, туку продолжување на проблемот. Аналитичарите предупредуваат дека токму јануари е месецот кога луѓето најчесто влегуваат во кредит не затоа што имаат план, туку затоа што немаат избор. А тоа е најлошата можна почетна позиција.
Дополнително, банките во јануари работат со построги интерни проценки. Крајот на годината е време за затворање биланси, а почетокот за внимателно „чистење“ на ризикот.
Според познавачите на банкарскиот сектор, во првите месеци од годината кредитните комисии се поконзервативни, а тоа често значи или повисоки каматни стапки или помал износ од оној што клиентот го очекува.
На хартија сè изгледа исто, но ситните услови – провизии, осигурувања, дополнителни трошоци – знаат да бидат поскапи. Не драстично, но доволно за на крајот да се запрашаш каде ти исчезнале парите…
Јануари е и месец на неизвесност. Сè уште не е јасно како ќе се движат цените, дали ќе има нови поскапувања, какви ќе бидат сметките за струја, дали ќе се коригираат каматите, дали ќе се менуваат платите.
Експертите велат дека носење долгорочна обврска во период кога економската слика сè уште „се мести“ е ризик што често се потценува.
Луѓето тргнуваат од моменталната состојба, а не од она што реално може да следи за три, шест или дванаесет месеци. А токму тука се прават најскапите грешки.
Психолошкиот момент не е ништо помалку важен. Јануари е месец на одлуки донесени под притисок.
„Само да го затворам овој месец“, „само да ги платам сметките“, „од февруари ќе биде подобро“… Овие реченици, велат познавачите на потрошувачкото однесување, најчесто водат кон импулсивно задолжување.
Кредитот се зема како краткорочна помош, а се отплаќа со години. Во меѓувреме, животот си тече, се појавуваат нови трошоци, нови „итни ситуации“ и кругот се затвора.
Не треба да се занемари ниту фактот дека јануари е период кога многу компании сè уште не ја стабилизирале ликвидноста по празниците. Дел од исплатите доцнат, бонусите се минато, а дополнителните приходи што ги имало во декември едноставно ги нема.
Во таков контекст, преземањето harmonic obligation, како што би рекле финансиските експерти, е потег што бара ладна глава, а јануари ретко ја нуди таа удобност.
Сето ова не значи дека кредит во јануари е апсолутно забранет или секогаш погрешен. Но значи дека е месец во кој треба двојно повеќе претпазливост, трпение и пресметка.
Ако кредитот не е за инвестиција, туку за „крпење дупки“, тогаш веројатно проблемот не е во месецот, туку во целата финансиска слика.
А таа не се поправа со брзи решенија, особено не во јануари, кога сè уште ги броиме последиците од претходната година и се обидуваме да фатиме чекор со новата…
И токму тука, некаде меѓу желбата да се продолжи понатаму и реалноста што тропа на врата, јануари покажува зошто е најлошиот месец за нов кредит.
Не затоа што банките се „лоши“, туку затоа што луѓето се најранливи. А од ранливост ретко се раѓа добра финансиска одлука.
Б.З.М.
