Јануари секогаш доаѓа тивко, ама со чекор што одѕвонува како челична врата што се затвора зад декемвриските фешти.
Луѓето повторно ги бројат парите, некои дури и грицкаат усна додека ги листаат сметките на телефонот – електронски фактури, картички на „минимум плаќање“, празни паричници и она чувство… да, она чувство на финансиски мамурлак што не поминува со апче и вода.
„Не знам што е полошо“, вели Сара од Скопје, самовработена во козметички салон, „дали тоа што сум ги потрошила парите или тоа што сум убедена дека сум уживала, а не се сеќавам каде точно исчезнаа“.
Во маркетите наскоро ќе исчезнат празничните светилки, ама цените ќе стојат на иста висина – делува како тивок потсетник дека прославите се платени, а реалноста е рата.
Фрижидерите се полупразни, ама календарите полни: регистрација на возило, сметки за греење, кирија, телефон, школски трошоци и она непланиранo… дете настинато, да се купат лекови.
Па нека ми каже некој дека јануари не е најтрезен месец во годината. Во банка, службеничка со насмевка како испеглана хартија обидува да звучи смирувачки: „Ситуацијата е нормална, многу граѓани имаат зголемено трошење во декември, па сега се враќаат на стабилизација“.
Да, нормално – како и секоја година. И сепак некако секогаш изгледа како нов шок.
Економистите велат дека ваквиот циклус е уште од старо време присутен:
„Македонските домаќинства не трошат премногу поради хедонизам, туку поради обичај. Декември носи прослави, подароци, малку престиж, малку ‘да не сум полош од другите’. Јануари ве враќа на земја. Нема ништо драматично, но има многу поуки“.
И тука човек си признава во себе… да, така е. Многу работи во декември се прават од инат, од гордост, од тоа кратко „ајде, нека ни е убаво барем сега“.
Тие што купувале телевизори на рати, сега пресметуваат камати. Тие што спонзорирале излегувања, сега ја намалуваат нарачката од „капучино+сок“ на „само капучино“. А има и такви што се убедени дека ќе се средат работите… од понеделник.
„Јануари ме присилува да се соочам со бројките“, вели Драган, возач на приватна линија. „Не ме плаши тоа. Ме плаши што сфатив дека половина од она за што платив, не ми донесе никаква среќа“.
И да, токму така изгледа јануарскиот финансиски мамурлак: невидлива глава што чука однатре, обврски кои ѕвонат како аларм во 6 сабајле без сноуз копче, и едно тивко ветување… дека ќе бидеме попаметни. Или барем ќе се правиме дека сме.
Б.З.М.
