Европската Унија усвои директива со која големите компании треба да обезбедат најмалку 40% застапеност на недоволно застапениот пол меѓу неизвршните директори или 33% меѓу сите директори до 30 јуни 2026 година. Целта е транспарентни, фер и родово неутрални процеси при избор на директорски позиции. Ова вклучува проценка на кандидатите врз основа на квалификации и објективни критериуми, без оглед на полот.
Од Алијансата за родова еднаквост на работното место GEA, која е Иницијатива на Ацоцијацијата на Е- трговија сметаат дека оваа тема не е само општествено прашање, туку јасен економски императив. Иако последните години има напредок, жените и понатаму се соочуваат со ограничени можности за напредување, нерамномерна застапеност и родов јаз во платите. Според нив потребни се поефикасни политики, корпоративни промени и поддршка од заедницата за да се обезбедат еднакви услови за напредок.
„Истражувањата покажуваат дека разновидните одбори носат подобри одлуки, затоа што комбинираат различни перспективи, искуства и лидерски стилови. Компаниите со балансиран менаџмент постигнуваат поголема иновативност, подобра корпоративна култура и повисока профитабилност. Освен тоа, родовата разновидност во корпоративното раководство придонесува кон подобрување на имиџот на компанијата и зголемување на довербата кај инвеститорите, клиентите и вработените. За да изградиме посилна економија и поконкурентни компании, потребно е да се овозможат еднакви шанси за жените да ја достигнат и искористат својата лидерска улога. Време е да ја надминеме родовата бариера и да создадеме корпоративен свет во кој талентот, знаењето и способностите се поважни од полот“, велат од Aлијансата за родова еднаквост – GEA.
Според Евростат, жените во Европската Унија во 2022 година заработувале во просек 12,7% помалку по час од мажите. Ова значи дека за секои 100 евра заработени од мажите, жените заработувале 87,3 евра. Во Луксембург жените заработуваат малку повеќе или 0,7%, додека најголем јаз има во Естонија 21,3%, во Австрија 18,4% и Чешка 17,9%. Во Македонија пак, според податоците на Државниот завод за статистика од 2022 година, жените заработуваат 13,5% помалку.
„Овој јаз произлегува од хоризонтална и вертикална сегрегација. Хоризонталната значи дека жените се концентрирани во одредени сектори со традиционално пониски плати, како образование, здравство и социјална заштита. Вертикалната сегрегација, или „стаклениот таван“, претставуваат бариери што го отежнуваат напредувањето на жените до високи и добро платени раководни позиции“, велат од Aлијансата за родова еднаквост – GEA.
Податоците за застапеноста на жените во управните одбори во Европа за 2023 година покажуваат значителни разлики меѓу земјите. Франција 46,1%, Норвешка 43,1%, Италија 43%,Исланд 42.4%, Данска 41.4%и Холандија 41% веќе го надминуваат прагот од 40% поставен од ЕУ.
Од друга страна, земјите од Југоисточна Европа и Балканот покажуваат пониски стапки на застапеност. Во земјава има 29,5% жени во управните одбори, што е под просекот на ЕУ 33,8% и далеку од целта од 40%, но со значителен напредок од 2008 година, кога застапеноста била 10,3%.
Инаку, Македонија бележи значителен пораст од 19.2 процентни поени во споредба со 2008 година, што е показател за позитивен тренд, но за да се достигне целта од 40%, неопходни се поефикасни мерки, поддршка за женското лидерство и подобрување на корпоративната култура за родова еднаквост.
Во однос на извршните позиции, целта на ЕУ е 33%, а европскиот просек изнесува 22,2%. Црна Гора со 38,2% е лидер со највисока застапеност на жени на извршни позиции, надминувајќи ја дури и целта од 33%, а во Македонија 31,7% жени на извршни позиции и се приближува до целта, што укажува на позитивни трендови, но и простор за дополнителни подобрувања и понатамошните напори треба да бидат насочени кон креирање поддржувачка корпоративна култура и други стимули за зголемување на застапеноста на жените на извршни позиции директори, како и поддршка за развој на женски лидерски вештини. Усогласувањето со директивата не само што ќе придонесе за родова еднаквост, туку и ќе ја зајакне конкурентноста на македонските компании на европскиот пазар.
И.П
