Една по друга, компаниите го отвораат откупот на тутунот од новата реколта, а сликата од откупните пунктови покажува нешто што одамна не се почувствувало – мешавина од исцрпеност и задоволство.
Според податоците на Државниот инспекторат за земјоделство, до овој момент се собрани околу 1,7 милиони килограми тутун, што за овој период од сезоната е прилично солиден број.
Законот строго го дефинира календарот: најрано 15 ноември, најдоцна 15 декември – и рамката си функционира, барем формално.
Од над милион килограми што веќе се евидентирани, речиси 967 илјади се проценети како прва категорија. Тоа не е занемарливо, особено ако се земе предвид дека минатата сезона заврши со просечни 400 денари по килограм, додека годинава просекот веќе се искачил на 419,6 денари.
Еден експерт што го консултиравме вели „ова мало качување значи многу на терен, повеќе отколку што бројките ќе кажат на хартија“.
Тутунарите што ги сретнавме го делат тоа чувство – задоволство, но кратко, со резерва.
„Добро е, ама може и подобро“, рече еден повозрасен производител додека внимателно ги редеше врзопите на вага.
Сушата им ја скратила количината, имале едвај 620 килограми, но квалитетот бил добрата страна на приказната, па речиси сè поминало како прва класа.
„Цената мора да се качи уште… барем да се доближи до тие 10 евра“, додаде тој.
Интересно е што меѓу купот навидум рутинирани лица, последниве години се појавува и нова генерација. Млади луѓе, повеќето под 35 години, одлучуваат сами да засадат, да сушат, да берат… и тоа без многу романтика околу занаетот.
Еден млад производител ни рече дека „работата е макотрпна, ама барем знаеш на крај дека трудот не ти избегал во празно“.
Помош речиси и да нема, освен машинската – која понекогаш застанува токму кога не треба…
На терен затоа владее чудна мешавина од оптимизам и старите маки што секогаш ја следат оваа култура.
Познавачите на тутунскиот сектор велат дека ваквите сезони се редок баланс меѓу пазарната логика и издржливоста на земјоделците:
„Сите сакаат цена што ќе ги награди вложувањата, а купувачите сакаат стабилност. Некогаш се поклопуваат интересите, некогаш… не баш“.
Оваа година, изгледа, барем делумно се поклопиле. Тутунарите велат дека сезоната „може да се извади“, компаниите тврдат дека квалитетот е солиден, а државата, како и секогаш, ги следи бројките.
Но на крајот, зад сите графици и проценки, стои една едноставна слика: луѓето што цела година работеле под сонце и прашина, сега конечно добиваат момент на признавање – и тоа, за чудо, им се гледа на лицата.
Б.З.М.
