Советот на Европската Унија и Европскиот Парламент постигнаа договор за регулатива со која се воведува правно обврзувачка, постепена забрана за увоз на руски течен природен гас (LNG) и гас од цевководи со целосна забрана од крајот на 2026 година, односно есента 2027 година.
Договорот што го постигнаа пратениците доцна во вторникот навечер за краткорочни договори склучени пред 17 јуни 2025 година, предвидува забрана за увоз на руски течен гас од 25 април 2026 година, а од 17 јуни 2026 година за гас испорачан преку цевковод.
За долгорочните договори за увоз на течен гас, забраната стапува на сила на 1 јануари 2027 година, како што е предвидено во 19-тиот пакет санкции против Русија.
Што се однесува до долгорочните договори за увоз на руски гас преку цевководи, забраната ќе стапи на сила на 30 септември 2027 година, под услов капацитетите за складирање на гас да бидат доволно пополнети, а најдоцна до 1 ноември 2027 година.
По агресијата на Русија врз Украина, лидерите на ЕУ се согласија на самитот во Версај во март 2022 година што е можно поскоро постепено да ја укинат зависноста од руските фосилни горива.
Следствено, увозот на гас и нафта од Русија во ЕУ значително се намали во последните години. Сепак, додека увозот на нафта падна за три проценти во 2025 година благодарение на сегашниот режим на санкции, рускиот гас сè уште сочинува околу 13 проценти од увозот на ЕУ во 2025 година, во вредност од повеќе од 15 милијарди евра годишно.
„Ова е голема победа за нас и за цела Европа. Мора да ја прекинеме зависноста на ЕУ од рускиот гас, а трајната забрана за увоз е голем чекор во вистинската насока“, рече данскиот министер за енергетика Ларс Агард, чија земја претседава со Советот на ЕУ.
Политичкиот договор за регулативата сè уште треба да биде потврден од двете законодавни институции – Советот на ЕУ и Европскиот парламент, што се смета за формалност.
Европската комисија предложи регулатива за забрана на увоз на руски гас наместо санкции, бидејќи регулативата може да се усвои со квалификувано мнозинство, додека санкциите бараат едногласна согласност од сите земји-членки. На овој начин, беше избегнато евентуално вето од страна на Унгарија или Словачка.
Во следните неколку месеци, Комисијата треба да предложи забрана за увоз на руска нафта во Унгарија и Словачка до крајот на 2027 година.
