Еве како изгледаат професиите што ни ја кројат иднината – понекогаш тивко, понекогаш со бучава од технолошки пресврти, а најчесто во сивата зона помеѓу страв и возбуда.
Пазарот на трудот веќе не личи на она што беше пред десетина години, а ако ги прашате аналитичарите, ќе ви кажат дека следните десет ќе бидат уште пораздвижени.
„Не станува збор за тоа дали ќе се променат професиите, туку колку брзо ќе се променат“, велат експертите.
Новата генерација занимања се појавува таму каде што најмалку очекуваме.
На пример, професиите поврзани со вештачката интелигенција не се веќе само за програмери. Се бараат обучувачи на алгоритми, луѓе што ќе ги „воспитуваат“ моделите да размислуваат попрецизно, но и проверувачи на податоци кои ќе ја филтрираат целата таа дигитална бучава.
Еден експерт за технологија ни објасни дека ваквите улоги се појавуваат како одговор на хаосот: „Колку повеќе податоци произведуваме, толку повеќе ни требаат луѓе што ќе ги држат под контрола. Машините се брзи, ама човекот и понатаму е оној што дава смисла“.
Паралелно со тоа, се појавуваат и професии што пред неколку години звучеа како научна фантастика: оператори за дигитални двојници, специјалисти за виртуелна архитектура, координатори на кибер-безбедносни ризици.
Некој би рекол дека звучи претерано, ама токму овие работни места стануваат секојдневие. Интересно е што дел од нив бараат сосема нов сет на вештини, а дел се природно продолжение на старите, само пренесени во нов амбиент.
„Не исчезнуваат традиционалните професии, туку се трансформираат“, велат познавачите.
Додека дигиталниот свет се шири, паралелно расте и потребата за човечкиот елемент. Се бараат советници за емоционална поддршка во онлајн-околината, ментори за дигитални навики, па дури и лиценцирани модератори на виртуелни заедници – нешто што порано се сметаше за работа „за после часови“.
Денес тоа е платена, релевантна професија. Еден социолог ни рече нешто што може да ве изненади: „Колку повеќе се оддалечуваме телесно, толку повеќе ни треба стручен човек што ќе ги балансира тие односи“.
Иднината носи и занаети што се раѓаат од климатските промени. Специјалисти за одржлива енергија, стручњаци за рециклирачки материјали, техничари за зелена урбана инфраструктура – ова веќе не се егзотични професии, туку реалност што брзо се шири и кај нас.
Компаниите бараат луѓе кои ќе ги приспособат старите системи на новите еколошки стандарди. А според економските аналитичари, токму овие улоги ќе растат најбрзо затоа што „државите ги притиска времето, а инвеститорите ги притискаат регулативите“.
И, да не се лажеме, голем дел од идните професии ќе зависат од тоа колку сме подготвени да учиме во текот на целиот живот. Нема веќе фиксни занимања „до пензија“.
Промените се непредвидливи, понекогаш невидливи, а понекогаш толку очигледни што човек се прашува како не ги забележал порано.
Еден познавач од трудовиот пазар вели:
„Секој што мисли дека знае како ќе изгледаат работните места за 20 години – веројатно греши. Ама можеме барем да се подготвиме“.
И што ни носи иднината? Комбинација од старо и ново, технолошко и човечко, прецизно и хаотично. Работни позиции што денес ги учиме од интернет, а утре ќе бидат дел од огласите за вработување.
Некои сè уште само трепкаат на хоризонтот, други веќе чукаат на врата… и ќе се случат побрзо отколку што мислиме.
Б.З.М.
