Многу македонски возачи кои тргнуваат кон Србија, најчесто преку Табановце, овие недели се враќаат со истата приказна – „нѐ сопре српска полиција за појас“.
И тоа не за предните седишта, туку за задните. Српската полиција, велат луѓето, станала особено будна за една работа: секој, ама баш секој патник во автомобил мора да биде врзан со безбедносен ремен.
И не дека ова не го знаеме, туку… знаете како оди – „па задниве, кој ги гледа“, „кратка делница е“, „ќе се врзе детето подоцна“.
Е, па не поминува повеќе тоа.
Според Законот за безбедност на сообраќајот на Србија, правилото е апсолутно јасно и не остава простор за толкување. Возиш? Врзи се. Седиш позади? Повторно – врзи се.
Дете, возрасен, висок, низок… нема разлика. И кога ќе ја слушнеш сумата од 5.000 динари по лице – што е околу педесетина евра – човек прво се чуди, па се лути, па потоа тивко си признава дека… можеби и не е толку неразумно.
Само што, како и секогаш, најмногу боли кога ќе те фатат на граница и ќе ти го задржат пасошот додека не ја платиш казната. Некои велат дека им се уништил денот заради таа непланирана процедура, други дека чекале навистина долго.
„Тоа е пракса која Србија ја спроведува подолго време, само што сега контролите се поригорозни“, објаснуваат сообраќајни експерти, додавајќи дека државата се обидува да ја намали статистиката на несреќи во кои најдоцна се покажува – токму задните седишта се тие што носат најмногу ризик кога луѓето седат опуштено, без појас.
Еден од познавачите ни појасни сликовито:
„Во судар со 60 километри на час, телото лета како да тежи неколку стотици килограми. Задното седиште не е дневна соба, иако така си го доживуваат“.
Во Србија, казната се плаќа веднаш или, ако не, пасошот останува таму каде што сте го предале – што е најстрог момент од целата постапка.
Многумина мислат дека тоа е претерано, но аналитичари за безбедност велат дека ова е единствениот начин возачите навистина да го сфатат сериозно правилото. И, да, можеби делува малку драматично кога ќе ти го задржат документот, ама српската полиција нема намера да импровизира.
Некои семејства сведочат дека им пишувале казни дури и кога детето само што се одврзало за да земе играчка. Други, пак, признаваат дека цело време возеле со впечаток дека „позади е слободна зона“.
Дури и во тие најкратки реченици што ги кажуваат на бензинска, додека точат гориво во резервоарот, може да се почувствува малку непријатност, малку нервоза… и едно тивко: „Па добро, ќе се навикнеме“.
Српските служби одамна предупредуваат дека ременот ја зголемува шансата да преживееш несреќа и од позади и од напред. Иако многумина тоа го знаат, некако ова правило најтешко се прифаќа на патувањата. Луѓето се опуштаат, зборуваат, дремат… и тогаш, кога ќе се појави контрола покрај Ниш, Лесковац или Врање, доаѓа оној момент на „еј, појасите!“, ама веќе е доцна.
Еден експерт за сообраќај ни рече дека најголемиот проблем не е самата казна, туку навиките.
„Балканот има чувство дека задното седиште е безопасно. Кај нас тоа е како некој стар мит што упорно опстанува. А статистиката е немилосрдна“, вели тој.
И навистина, кога ќе размисли човек, нема многу логика зад идејата дека ризикот исчезнува ако седиш дваесет сантиметри подалеку од возачот.
Во секој случај, новата практика на српската полиција е нешто што македонските патници ќе мора да го земат предвид пред да ја поминат границата.
Најдобро е сите да се врзат уште пред да тргнете – не само заради казната, туку и заради тоа што, конечно, тоа е основна безбедност. И колку и да е здодевно да се повторува ова, очигледно е потребно.
И така, пред да влеземе во Србија, вреди да се каже едно едноставно, ама суштинско: врзете се… и возете без непријатности.
Б.З.М.
