Европската централна банка (ЕЦБ) развива план за промовирање на употребата на еврото низ целиот свет, надевајќи се дека ќе ја претвори намалената доверба во политичкото и финансиското водство на Соединетите Американски Држави во предност за Стариот континент.
Линичните линии, краткорочни договори за кредитирање со други централни банки, долго време се стандарден дел од комплетот алатки за управување со кризи. Но, ЕЦБ размислува да ги користи на нов начин за поддршка на политичките цели на Европа, изјавија за Политико четворица претставници на централната банка. Тие зборуваа под услов на анонимност бидејќи дискусиите се доверливи.
Една цел на планот е да се апсорбираат шоковите ако Соединетите Американски Држави, кои со децении го поткрепуваат меѓународниот финансиски систем со доларот, одеднаш одлучат да не го сторат тоа или наметнат неприфатливи услови. Другата е поактивно да се поддржи надворешната трговија на Европската Унија (ЕУ) и на крајот унијата да ги искористи дел од придобивките што Соединетите Американски Држави традиционално ги добиваат од контролирањето на водечката резервна валута во светот.
Франческо Пападија, виш истражувач во Бругел и поранешен генерален директор за пазарни операции во ЕЦБ, за „Politico“ изјави дека ваквите напори имаат смисла и покажуваат растечка подготвеност на европските власти да работат кон поширока употреба на еврото низ целиот свет.
Што е ликвидносна линија?
Централните банки обично користат два вида механизми за позајмување средства: со размена на една валута за друга (своп линии) или со обезбедување средства со обезбедување деноминирано во валутата на заемодавателот (репо линии).
ЕЦБ моментално одржува постојани, неограничени своп линии со Федералните резерви на САД, Банката на Канада, Банката на Англија, Швајцарската национална банка и Банката на Јапонија, како и линии со ограничен обем со централните банки на Данска и Шведска. Исто така, работи и со Народната банка на Кина, но со ограничувања на обемот и времетраењето.
Другите централни банки на кои им е потребна ликвидност во евра се потпираат на репо линиите на „EUREP“, според кои можат да позајмуваат ограничени количини на евра за одреден период со висококвалитетно обезбедување деноминирано во евра. Во моментов, само Унгарија, Романија, Албанија, Андора, Сан Марино, Македонија, Црна Гора и Косово имаат вакви линии.
Но, овие активни линии не се користат од 2 јануари 2024-та година, и дури и во врвот на пандемијата Ковид-19, нивната употреба беше само 3,6 милијарди евра.
За меѓународните партнери на еврозоната, самото знаење дека можат да пристапат до евра во време на стрес е вредно и помага да се спречат самоостварувачките стравови од финансиска нестабилност. Некои тврдат дека ако се структурирани доволно великодушно, овие механизми можат да ги намалат загриженостите за валутни флуктуации или недостиг на ликвидност.
Во пракса, ова исто така прави разлика за бизнисот: романски производител на автомобили чија банка има проблеми со обезбедувањето евра би можел да пропушти плаќање кон добавувач во Германија, што би го нарушило производството и би ги зголемило трошоците.
„Самата сигурност дека странските банки можат да позајмуваат во евра и се уверени дека имаат пристап до ликвидност во евра како резерва го охрабрува користењето на еврото“, објаснува еден од креаторите на политиките на ЕЦБ.
Гувернерот на француската централна банка, Франсоа Вилерој де Гало, нагласи дека Европа може да учи од Кина, истакнувајќи дека Евросистемот „може да го направи фактурирањето во евра попривлечно“ со проширување на пристапот до линиите за ликвидност.
„Линивите за ликвидност, особено ‘EUREP’, треба да бидат флексибилни, едноставни и лесни за активирање“, рече тој.
Една опција е да се прошират во повеќе земји. Друга е „EUREP“ да стане постојан механизам, отстранувајќи секаков сомнеж за тоа кога и под кои услови може да се добие пристап до евра.
Пападија додаде дека ЕЦБ би можела да го направи пристапот до „EUREP“ полесен со намалување на цената, зголемување на обемот или продолжување на периодот на користење.
Не е чисто академско прашање
Кина има околу 40 линии за размена со трговски партнери ширум светот кои ја поддржуваат нејзината растечка надворешна трговија, особено со посиромашните и покревки земји. Во исто време, ЕЦБ – традиционално претпазлива институција – „не го промовираше еврото толку активно како што Кина го промовираше јуанот“, рече Пападија.
Друг функционер на ЕЦБ изјави дека иако постои широка согласност дека линиите за ликвидност треба да бидат подостапни, Управниот совет сè уште не ги разработил конкретните детали.
Гувернерот на австриската национална банка, Мартин Кохер, изјави дека „немало длабинска дискусија“ за ова прашање и не гледа причина активно да се промовира евро-линијата.
„Не велам дека мора да се создаде или стимулира побарувачката. Напротив, ако има побарувачка, мора да бидеме подготвени“, вели Кохер.
Тој забележува дека непредвидливата политика на САД би можела да го принуди еврото да игра посилна меѓународна улога и како резервна валута и во трансакциите. Според „Reuters“, слични загрижености меѓу централните банки ширум светот ги обновија дискусиите за алтернатива на зависноста од Федералните резерви преку здружување на доларски резерви.
ЕЦБ одби да коментира на оваа тема.
Ризици и пречки
Своп линиите не се без ризик.
„Главниот ризик е што земјата користи своп линија, а потоа не може да ги врати еврата што ги повлекла. А потоа останувате со странска валута со која не знаете што да правите“, вели Франческо Пападија.
Некои економисти предупредуваат дека токму ова е ситуацијата во која би можеле да се најдат САД со својата своп линија од 20 милијарди долари кон Аргентина.
Друг претставник на централната банка коментираше дека токму таков ризик ја тера ЕЦБ прво да се фокусира на реформирање на „EUREP“, кој отсекогаш бил нејзин префериран инструмент.
Проблемот е што употребата на „EUREP“ може да биде ограничена од недостатокот на доволно „безбедни“ средства во евра за да ја поддржат. Пападија забележува дека мрежата на ликвидни линии на Федералните резерви функционира затоа што Федералните резерви го имаат Министерството за финансии како партнер. Додека Европа нема заеднички инструмент за долг, тоа ќе биде природно ограничување.
Џанлука Бенињо, професор по економија на Универзитетот во Лозана и поранешен раководител на меѓународните истражувања во Њујорк Федералните резерви, верува дека намалената геополитичка важност на Европа значи дека ЕЦБ веројатно нема да види силна побарувачка за нејзините линиски линии освен ако не се случат многу поголеми промени.
Линиските линии за ликвидност можат да послужат за одредена цел ако веќе имате моќ, но тие не можат да ја создадат. За да го направите тоа, вели тој, на Европа прво ѝ е потребна јасна политичка визија за нејзината улога во глобалната економија, заедно со Унија на пазари на капитал и создавање заедничка европска „безбедна актива“ – прашања што само политичарите можат да ги решат.
