Некакво чудно чувство се спушта врз градовите и селата кога ќе се доближи почетокот на Божикниот пост. Тоа не е само календарска белешка, туку еден вид внатрешно потсетување дека човек треба малку да забави, да се преиспита и да се прибере.
Верниците велат дека постот е духовна дисциплина, но во секојдневието тој најчесто почнува со едно многу приземно прашање: „Што ќе јадам утре?“ – и токму тука започнува вистинскиот предизвик.
Познавачите на црковните правила и здравата исхрана предупредуваат дека најчестата грешка е наглото преминување од вообичаеното мени кон строга посна исхрана.
По два дена таков пристап обично носи замор, раздразливост и чувство дека постот е товар, а не духовна потреба.
„Постот не е казна, туку преумување“, велат искусни духовни советници, со оној нивни спокој што ја носат само луѓето кои одамна го разбрале значењето на умереноста. „Празната трпеза раѓа празни мисли“, додава еден од нив.
Токму затоа, постепениот и осмислен пристап е клучен.
Простите, но внимателно составени комбинации можат значително да го олеснат периодот: чорби од зеленчук без вештачки додатоци, варен грав, крцкави печурки во тавче со масло, посни сарми со зеленчук наместо ориз, похован зеленчук без јајца, интегрални лепчиња со таан или намаз од сусам, салати што навистина заситуваат.
И кога ќе се додадат зачините – куркума, ким, рузмарин, малку чили – оброкот одеднаш добива сосема поинаква боја. Наједноставната храна станува поароматична, а човек се чувствува поенергичен.
Експерти за здрава исхрана често велат дека телото забележува промена уште по една седмица, особено ако се избегнува тешка и преработена храна.
Во периодот на пост, пазарите оживуваат. Зеленчукот е поразновиден, продавачките ги носат истите оние мали домашни намази што ги приготвуваат со години, луѓето прашуваат повеќе, бараат совети, не сакаат само да „одработат“ пост.
„Верниците денес пристапуваат повнимателно“, вели една продавачка која со рака ги реди теглите на тезгата. „Не сакаат да гладуваат, сакаат да се хранат смислено“. И навистина, постот одамна не е само религиски подвиг, туку и можност за враќање на природноста во исхраната.
Познавачите предупредуваат на нешто многу едноставно – лебот. Многумина, во страв од глад, јадат повеќе тесто од вообичаено.
„Тоа е најчестото промашување“, велат експертите. Разновидноста е клуч: вариво со салата, намаз со нешто свежо, јаткасти плодови за попладневна закуска, раздвижен ритам во кој човек се чувствува сит, но не прејаден.
Интересно е што некои луѓе го користат постот како можност да научат нови рецепти. Се појавуваат крем-супи од тиква со кокосово млеко, паста од боранија, па и посни десерти: урми, какао и ореви – нешто меѓу бонбона и здрава закуска, нешто што ја ублажува вечерната желба за слатко… онаа „знаеш како е“ желба што секого некогаш го фаќа.
Аналитичарите забележуваат уште една работа: во вакви периоди најлесно се создаваат нови навики.
„Дисциплината е заразна“, велат тие. Ако човек почне со храна, често продолжува со нешто друго – повеќе пешачење, помалку телефон навечер, повеќе сон. И така, постепено, постот престанува да биде ограничување и станува рамнотежа.
На крај, никој не очекува совршенство. Не е важно сè да биде строго, туку да биде искрено. Да се почне. Да се најде оној тон меѓу умствената тивкост и телесната умереност.
„Главно е смислата да не се изгуби“, ќе каже еден од духовните познавачи со тивок глас – како да сака да продолжи, ама токму во тој момент некој влегува, се слуша звук од врата, а мислата останува незавршена…
И така, некако природно, започнува периодот што многумина го доживуваат како личен, мал, тивок рестарт.
Б.З.М.
